Lời cảm ơn sau tang lễ, lời cảm tạ và đáp lại lời chia buồn

Điện thoại có hai trăm tin nhắn Zalo chưa đọc. Vòng hoa còn xếp kín góc sân, có cái nồi của ai đó gửi sang mà chưa trả, và danh sách những cái tên trong đầu bạn dài thêm mỗi lần có người gọi cửa. Đâu đó bạn từng nghe rằng mình phải trả lời hết từng người một.

Không phải vậy, ít nhất là không phải tuần này. Đây là cách đáp lại lời chia buồn người ta gửi bạn: nói lời cảm ơn, khi nào bạn sẵn sàng, và để chừng ấy là đủ. Dưới đây là lời cho từng lúc, từ câu đáp lại khi đứng bên linh cữu tới lời cảm ơn sau tang lễ, lời nào cũng trọn vẹn và dùng được ngay. Nếu bạn đang viết cho một người khác vừa mất người thân, bạn cần bài lời chia buồn thì hơn.

Tuần này bạn chưa cần trả lời ai cả

Tuần này không ai chờ bạn trả lời, và một tháng nữa mới trả lời cũng không phải là muộn. Một tin nhắn trong mấy ngày đầu là một cái vỗ vai, không phải một câu hỏi chờ đáp, và nó có thể đợi đến khi tang lễ đã xong và bạn đã ngủ được một giấc. Khi bạn trả lời, một hai dòng là đủ.

Sách nghi thức cũng nói vậy. Viện Emily Post ở Mỹ nói rằng không có thời hạn chính thức nào cho việc cảm ơn những người đã gửi lời chia buồn, và gợi ý hãy làm theo nhịp của mình, hoặc nhờ một người thân hay một người bạn viết giúp vài lời cảm ơn.

Giao việc này cho một người. Hãy chọn một người chị, một người bạn, hay người em họ vốn thích ghi chép, và đưa họ điện thoại của bạn mỗi ngày một giờ. Họ có thể trả lời những câu hỏi thiết thực, ghi lại ai đã gửi gì, và thay bạn đáp lời tất cả những ai đã nhắn. Hãy nhờ họ ký tên của chính họ, để không ai tưởng là bạn tự trả lời.

Dưới đây là hai lời nhắn giúp bạn khất lại ít lâu mà không ai phiền lòng. Cả hai đều là hư cấu, cũng như mọi lời nhắn và mọi cái tên bên dưới, nên hãy sửa chi tiết cho tới khi chúng nghe ra giọng của bạn.

Một lời nhắn ngắn để tạm đáp, gửi mọi người, kể cả những cuộc gọi bạn chưa nghe được.

Cảm ơn tấm lòng của anh chị khi bố em mất. Cả nhà đang đọc từng lời nhắn, và sẽ liên lạc lại khi có thể.

Cũng ý ấy, do một người giúp gửi.

Em là Thắm, em gái chị Nga. Chị Nga nhờ em cảm ơn anh chị đã nhắn về anh Tường. Chị ấy đã đọc, và muốn anh chị biết lời nhắn ấy đã giúp chị ấy nhiều. Chị Nga chưa trả lời được, nên nếu lâu chưa thấy chị ấy nhắn lại, anh chị đừng lo nhé.

Đáp lại thế nào khi được chia buồn: khi người ta nói “xin chia buồn cùng gia đình”

“Cảm ơn” là một câu trả lời trọn vẹn. Khi ai đó nói “xin chia buồn cùng gia đình” lúc đến viếng, lúc thắp nhang hay bên huyệt mộ, họ không chờ bạn đáp lại điều gì. Mười câu đáp sau đây dùng được gần như ở mọi nơi.

1. “Cảm ơn anh đã đến.”
2. “Cảm ơn chị, gia đình quý tấm lòng của chị lắm.”
3. “Mẹ mà biết cô đến chắc vui lắm.”
4. “Bây giờ em chưa nói được, nhưng cảm ơn anh.”
5. “Cảm ơn cậu cũng đã thương bố mình.”
6. “Bố quý chú lắm.” Chỉ nói khi đúng là như vậy.
7. “Có cậu ở đây, mình thấy đỡ hơn nhiều.”
8. “Hôm nào kể cho em nghe một chuyện về bà nhé?”
9. “Cảm ơn chị. Nhà em vẫn đang gắng gượng.”
10. “Cảm ơn bác. Xong lễ, mời bác ở lại dùng bữa cơm với gia đình.”

Khi ai đó nói “cần gì cứ bảo mình nhé”. Hãy tin lời họ, và giao cho họ một việc kèm một ngày cụ thể: “Chiều thứ Năm chị đón giúp em hai đứa nhỏ được không?” Nhiều người nói “cần gì cứ bảo” là thật lòng, và nhẹ cả người khi được giao một việc có thật.

Khi có người hỏi chuyện gì đã xảy ra. Dù người thân mất thế nào, chi tiết là của bạn, bạn giữ lại cũng được. Một câu có thể khép lại câu hỏi một cách nhẹ nhàng, và có sẵn vài câu như thế trong phần nói gì về nguyên nhân cái chết.

Nếu bạn không nói được. Một cái gật đầu, một bàn tay đặt lên tay họ hay đặt lên ngực mình là đủ, và nói “cảm ơn” hai lần cũng vậy. Ở đám tang người Việt, con cháu đứng bên linh cữu cúi đầu đáp lễ khách đến viếng, và cái cúi đầu ấy đã là lời đáp. Ở Nhật, nơi người dự tang cúi chào, một trang hướng dẫn tang lễ nói rằng cúi đầu thật sâu mà không nói lời nào cũng được (bằng tiếng Nhật). Nếu bạn sợ phải đứng đáp lễ cả buổi, hãy nhờ một người đứng cạnh và nói thay: “Chị ấy mệt quá chưa nói được, nhưng chị ấy rất cảm động vì anh chị đến.” Và nếu có ai khóc nhiều hơn cả bạn, bạn không phải lo cho họ.

Trả lời tin nhắn chia buồn qua Zalo, Messenger và email

Để trả lời một tin nhắn chia buồn, hãy cảm ơn người ấy, thêm một câu thật nếu bạn có, rồi dừng. Một lời cảm ơn đã chia buồn chỉ cần vài dòng, và một tin nhắn thì đáng được đáp bằng một tin nhắn, không cần cả một lá thư.

Những câu trả lời ngắn, theo người đã mất.

• Bố bạn. “Cảm ơn anh đã có những lời tốt đẹp về bố. Em đọc tin của anh cho mẹ nghe, và mẹ đã mỉm cười.”
• Mẹ bạn. “Cảm ơn cậu đã nhắn về mẹ mình. Mình giữ lại để những hôm khó khăn đọc lại.”
• Chồng hoặc vợ bạn. “Cảm ơn chị đã nghĩ đến em. Không có anh ấy, buổi tối dài lắm, và tin nhắn của chị đã giúp em.”
• Anh chị em của bạn. “Cảm ơn cậu đã nhắn về anh mình. Được nghe từ những người cũng thương anh ấy, mình thấy đỡ hơn.”
• Ông bà. “Cảm ơn cháu đã nhớ đến ông. Tấm thiệp Tết nào cháu gửi, ông cũng giữ lại.”
• Con bạn. “Cảm ơn chị đã nhớ đến con trai em. Vợ chồng em thấy được an ủi mỗi khi nghe mọi người nhắc tên cháu.”

Gửi một người bạn thân.

Cảm ơn Lam nhé. Mình đọc tin của cậu ba lần rồi. Giờ mình chưa đủ sức nói chuyện, nhưng tuần sau mình sẽ gọi. Cậu cứ nhắn những tin không cần trả lời như thế nhé. Đó là những tin quý nhất.

Gửi một người quen, hay một người nhiều năm không liên lạc.

Cảm ơn anh đã gửi lời chia buồn, và những lời tốt đẹp về bà nội em. Biết bà vẫn được mọi người nhớ đến, em thấy ấm lòng lắm. Chúc anh và gia đình mọi điều an lành.

Gửi một người đã kể một kỷ niệm.

Cảm ơn cậu đã kể chuyện bố dạy cậu thả câu ở cái ao đầu làng. Mình chưa nghe chuyện ấy bao giờ, và từ hôm đó mình kể cho ai cũng nghe. Nếu cậu còn nhớ chuyện nào khác, viết lại cho mình nhé. Nhà mình đang giữ lại tất cả.

Gửi một người có lời làm bạn đau. Nếu một câu như “thôi thì bác cũng được giải thoát” hay “âu cũng là số” làm bạn đau hơn là an ủi, bạn không phải sửa lời họ. Một câu ngắn, trung tính khép lại chuyện ấy một cách tử tế.

Cảm ơn anh đã quan tâm đến gia đình em.

Nếu đó là một người bạn thân, sau này bạn có thể nhẹ nhàng nói với họ: “Mình biết cậu có ý tốt. Lúc này mình chỉ cần cậu nghe mình thôi.”

Gửi tất cả mọi người cùng lúc, trong nhóm Zalo của gia đình.

Cảm ơn cả nhà đã nhắn về mẹ. Con chưa trả lời từng người được, nhưng tối nào con cũng đọc, và những lời ấy giúp con nhiều lắm, kể cả những tin chỉ vỏn vẹn một dòng nhắc tên mẹ. Cả nhà không cần trả lời tin này đâu.

Gửi tất cả những ai đã đến, ngày hôm sau tang lễ.

Cảm ơn mọi người hôm qua đã ở bên gia đình để tiễn đưa bố. Thấy đông đủ mọi người, và được nghe những câu chuyện mọi người kể sau đó, cả nhà mới qua được ngày hôm ấy. Gia đình biết ơn từng người.

Trên Zalo hay Messenger, hãy nhắn riêng, hoặc đăng một lời chung vào nhóm. Nếu bạn dùng WhatsApp, gửi theo danh sách có thể đưa lời cảm ơn ấy tới nhiều người cùng lúc, nhưng như trang trợ giúp của WhatsApp lưu ý, chỉ những người đã lưu số của bạn mới nhận được, nên những người khác hãy tự nhắn cho họ.

Cảm ơn mọi người đã chia buồn trên Facebook và Instagram

Cách đơn giản nhất để cảm ơn mọi người đã chia buồn trên Facebook hay Instagram là một bài đăng cảm ơn chung, và một lượt thích cho mỗi bình luận. Một lượt thích cũng là một lời đáp: nó cho người viết biết bạn đã đọc. Viện Emily Post cũng khuyên như vậy với những lời chia buồn để lại trên trang của nhà tang lễ hay của một tờ báo: một lời cảm ơn đăng công khai có thể cảm ơn tất cả, còn lời đáp riêng thì để dành cho những ai gửi tiếp một lá thư tay hay một email riêng.

Một bài ngắn, trong tuần đầu.

Cảm ơn tất cả mọi người đã viết về bố, ở đây và trong tin nhắn. Cả nhà đã đọc từng chữ, kể cả những lời chưa trả lời được. Bố mà biết có nhiều người thương bố đến vậy, chắc bố bất ngờ lắm. Cả nhà cũng thấy ấm lòng.

Một bài đầy đủ hơn, sau tang lễ.

Gia đình chúng tôi xin cảm ơn tất cả những ai đã đến dự tang lễ của bà Nguyễn Thị Huệ hôm thứ Bảy, đã gửi hoa, gửi đồ ăn, và đã viết những lời thật đẹp ở đây. Bà hẳn sẽ làm bộ ngại ngùng vì tất cả những điều này, rồi đọc mỗi bình luận hai lần. Nếu ai có tấm ảnh nào của bà mà gia đình có thể chưa có, xin gửi cho một người trong nhà. Chúng tôi đang gom lại cho các cháu của bà.

Khi nào nên trả lời từng người. Hãy trả lời riêng một bình luận có câu hỏi, một người kể một kỷ niệm bạn muốn giữ, và bất kỳ ai viết như thể họ vừa mới hay tin. Bài đăng của bạn đã cảm ơn những người còn lại. Nếu bình luận nhiều quá sức bạn, người giúp có thể đọc trước và chuyển cho bạn những lời bạn sẽ muốn xem.

Cẩn thận với lừa đảo. Những buổi “phát trực tiếp” tang lễ giả được dựng lên từ các bài tưởng niệm công khai. Một đường link phát trực tiếp do người lạ gửi, hay một link đòi số thẻ ngân hàng, là giả: hãy báo cáo nó, đừng bấm thích. Bài cáo phó giả và lừa đảo phát trực tiếp tang lễ có thêm chi tiết.

Đáp lại lời chia buồn theo đạo Phật, Công giáo và các tôn giáo, phong tục khác

Khi ai đó chia buồn với bạn bằng một câu theo tôn giáo hay phong tục, câu đáp quen dùng thường là một lời cầu chúc hay một câu có sẵn, và một lời cảm ơn là đủ ở hầu hết mọi nơi. Rất ít câu đáp trong số này là quy định: IslamQA (bằng tiếng Ả Rập), chẳng hạn, không thấy trong Sunnah một câu cố định nào cho người có tang, và coi mọi lời tử tế đáp lại đều là tốt.

Nếu ai đó cầu chúc cho bạn theo một đức tin không phải của bạn, hay bạn không theo đạo nào, “Cảm ơn anh chị, gia đình quý tấm lòng của anh chị lắm” là đúng, và bạn không cần mượn lời cầu của họ. Cũng lời cảm ơn ấy đáp được mọi lời chia buồn mà bảng này không nhắc tới. Ở một nhà Do Thái đang ngồi shiva theo truyền thống, khách chờ người có tang lên tiếng trước, nên bạn có thể ngồi im lặng bao lâu tùy bạn.

Lời cảm ơn sau tang lễ cho vòng hoa, phúng điếu, đồ ăn và những người đã giúp

Một lời cảm ơn sau tang lễ chu đáo cảm ơn người ta vì một việc tử tế cụ thể, nói trong một dòng việc ấy có ý nghĩa thế nào, rồi kết bằng tên của bạn. Hai ba câu là đủ, dù viết trên thiệp, nhắn qua Zalo hay nói khi đến tận nhà cảm ơn.

• Vòng hoa, lẵng hoa. “Chị Hoa thân mến, cảm ơn chị đã gửi lẵng huệ trắng. Lẵng hoa đặt ngay cạnh di ảnh bố trong lễ viếng, rồi nhà em đặt lên bàn thờ bố, hương huệ thơm suốt cả tuần. Thương chị, Kiều”
• Vòng hoa, ngắn hơn. “Cảm ơn anh chị đã gửi vòng hoa thật đẹp tiễn mẹ. Mẹ mê hoa lắm, nên hôm ấy có hoa ở bên mẹ, nhà em thấy ấm lòng.”
• Một chậu cây. “Cảm ơn cậu đã gửi chậu lan ý. Mình để nó trên bậu cửa sổ, chỗ bố vẫn ngồi đọc báo, và Chủ nhật nào mình cũng tưới. Nó sẽ còn ở với nhà mình lâu sau khi hoa đã tàn.”
• Đồ ăn. “Cảm ơn bác đã nấu nồi cháo gà và mang sang chè, lại còn để ở bậc cửa chứ không bắt cả nhà ra tiếp. Bát cháo ấy là bữa ăn tử tế đầu tiên cả nhà nuốt nổi trong tuần đó. Cái nồi cháu rửa sạch rồi, đang chờ bác.”
• Đồ ăn, cho người đã lo liệu. “Cảm ơn chị đã lo chuyện cơm nước những ngày nhà có tang. Suốt mấy ngày liền không ai trong nhà phải nghĩ đến bữa ăn, đến bữa là có cơm. Chị cảm ơn giúp em tất cả những người đã nấu; nhà em cũng sẽ cảm ơn từng người.”
• Một khoản quyên góp đứng tên người mất. “Cảm ơn anh chị đã góp một khoản rộng lòng vào quỹ hỗ trợ bệnh nhân nghèo của bệnh viện, để tưởng nhớ mẹ. Bệnh viện có báo cho gia đình, và nghĩ tới một gia đình khác được chăm sóc như mẹ đã được chăm sóc, nhà em thấy được an ủi.”
• Quyên góp, ngắn hơn. “Cảm ơn chị đã góp vào quỹ khuyến học của dòng họ để tưởng nhớ bố. Bố hẳn sẽ lặng lẽ mà vui lắm.”

Với phúng điếu, tiền giúp lo tang hay một khoản quyên góp. Hãy cảm ơn tấm lòng của họ và nói khoản ấy đã giúp được gì, nhưng đừng nhắc số tiền. Nếu tiền được góp qua một đợt quyên góp trên mạng hay qua công đoàn, hãy cảm ơn người đứng ra lo trước, rồi đăng một lời cảm ơn chung tới tất cả những ai đã góp.

• Tiền giúp lo tang. “Cảm ơn anh chị đã rộng lòng giúp nhà em lo tang lễ. Nhờ vậy mẹ em thôi lo chuyện tiền nong, mà có thể nghĩ về bố. Nhà em sẽ không bao giờ quên.”
• Phúng điếu, ngắn hơn. “Cảm ơn bác đã đến viếng và đã thương gia đình. Gia đình sẽ dành khoản ấy để xây mộ cho bà, và được gặp bác hôm ấy, cả nhà quý lắm.”

Nhiều nhà ghi lại trong sổ ai đã phúng viếng, không phải để trả ngay, mà để sau này khi nhà ấy có việc thì mình đến đáp lễ. Ở Nhật, tiền phúng điếu, gọi là kōden, được đáp lại bằng kōden-gaeshi: một món quà đáp lễ kèm thư cảm ơn, theo truyền thống gửi sau ngày thứ 49, và thường trị giá khoảng một nửa hay một phần ba số tiền (bằng tiếng Nhật).

Với lời cầu nguyện, sự có mặt và những việc giúp đỡ. Xin lễ cầu hồn hay ghi tên người mất vào khóa lễ cầu siêu nghĩa là có người đã nhờ nhà thờ hay nhà chùa cầu nguyện cho người đã khuất.

• Xin lễ, hay cầu nguyện. “Cảm ơn anh chị đã xin lễ cầu hồn cho bố, và đã nhớ đến bố trong lời cầu nguyện. Biết có nhiều người cầu nguyện cho bố, nhà em được an ủi rất nhiều.”
• Ghi tên vào khóa lễ cầu siêu. “Cảm ơn cô đã lên chùa ghi tên mẹ vào khóa lễ cầu siêu. Con biết mẹ sẽ vui lắm, vì chùa ấy mẹ đi lễ suốt ba mươi năm.”
• Một tấm thiệp hay tin nhắn chia buồn. “Cảm ơn cậu đã viết những lời tốt đẹp về mẹ. Mình giữ lại cùng những lời khác, và mình biết nhiều năm nữa mình vẫn sẽ đọc lại.”
• Đến dự tang lễ, khi điều đó có ý nghĩa. “Cảm ơn anh đã đến tiễn bố. Thấy anh ở đó, em mới đủ can đảm đứng lên đọc lời cảm tạ.”
• Đi một chặng đường xa. “Cảm ơn cháu đã bay từ Melbourne về dự tang lễ bà. Hai ngày đi đường cho một buổi lễ hai tiếng, tấm lòng ấy cô không quên. Bà mà còn chắc sẽ mắng cháu tốn kém, rồi mừng ra mặt vì cháu về.”
• Giúp những việc thiết thực. “Cảm ơn cậu đã đón hai đứa nhỏ mỗi chiều suốt tuần ấy, đã chở bác Cả ra bến xe, và đã dắt con Vàng đi dạo khi cả nhà không ai còn sức. Bao nhiêu việc thầm lặng như thế cậu đều làm, và cả nhà mình đều thấy hết.”
• Một lần ghé thăm. “Cảm ơn chị tuần trước đã ghé nhà. Chị không cố khuyên nhủ gì cả. Chị chỉ ngồi với nhà em và để nhà em nói về anh ấy, và đó là một giờ nhẹ lòng nhất trong cả tuần nặng nề ấy.”

Cảm ơn người khiêng linh cữu, nhà chùa, nhà thờ, người đọc điếu văn, bác sĩ và người chăm sóc

Hãy cảm ơn trước tiên, bằng thư tay hay đến tận nhà, những người đã có một việc trong tang lễ. Viện Emily Post nói rằng theo lệ, thư cảm ơn được viết cho những người khiêng linh cữu, người đi cạnh linh cữu, người đón khách, người đọc điếu văn và người đọc kinh, đọc Lời Chúa. Hãy thêm cả bác sĩ, điều dưỡng và người đã chăm sóc người mất lúc bệnh, và người hàng xóm đã trông nhà giúp.

• Người khiêng linh cữu. “Chú Thông kính mến, cảm ơn chú đã khiêng bố hôm thứ Sáu. Sáu người đồng đội cũ của bố, sát vai nhau thêm một lần: bố hẳn sẽ tự hào, và cả nhà cũng vậy. Thay mặt cả nhà, Yên”
• Nhà chùa, nhà thờ, mục sư hay imam. “Kính bạch Thầy, gia đình con xin cảm tạ Thầy đã chủ trì lễ cầu siêu cho mẹ, và đã đến thăm mẹ trong tuần cuối. Thầy nói về khu vườn của mẹ như thể Thầy đã từng dạo qua, và mẹ hẳn sẽ thích lắm. Con và gia đình họ Đặng”
• Người đọc điếu văn hay đọc lời tiễn. “Chị Hợp thân mến, cảm ơn chị đã đọc điếu văn. Chị kể chuyện chuyến đi cắm trại, cả hội trường bật cười rồi lại rơi nước mắt, và mẹ hẳn sẽ thích như thế. Chắc mẹ cũng sẽ xin chị một bản, nên em xin thay mẹ.”
• Ban nhạc. “Kính gửi chú Tám và anh em trong ban nhạc, cảm ơn mọi người đã chơi trong tang lễ của ông. Khi bài cuối cùng vang lên, bà cháu nắm lấy tay cháu, lần đầu tiên trong ngày hôm ấy. Đó là khoảnh khắc cháu sẽ giữ mãi.”
• Ban hộ niệm, hay hội đoàn của giáo xứ. “Kính gửi các cô chú trong ban hộ niệm: những đêm bố còn quàn ở nhà, các cô chú thay nhau đến tụng niệm cho bố, để mẹ cháu có lúc chợp mắt. Xin cảm ơn từng người đã đến, và cả những người ngồi lại tới khuya.”
• Bác sĩ và điều dưỡng. “Kính gửi các bác sĩ và điều dưỡng khoa Nội, Bệnh viện [tên]: cảm ơn các anh chị đã chăm sóc bố trong hai tuần cuối. Các anh chị gọi bố bằng cái tên ở nhà, không để bố bị lạnh lần nào, và đã nói thật với gia đình khi đến lúc cần gọi mọi người về. Gia đình mãi biết ơn.”
• Người chăm sóc tại nhà. “Chị Mười ơi, hai năm nay sáng nào chị cũng đến lúc tám giờ, và chị nói chuyện với mẹ về thời sự, về con cái chị, chứ không chỉ chuyện thuốc men. Mẹ mong chị đến lắm, dù mẹ chẳng bao giờ nói ra. Cảm ơn chị vì tất cả những ngày vui của mẹ.”
• Dịch vụ tang lễ. “Kính gửi anh Sỹ, cảm ơn anh đã lo liệu và chỉ dẫn cho gia đình suốt những ngày cả nhà rối bời không biết phải làm gì. Cùng một câu hỏi anh trả lời hai lần mà không thở dài lần nào, và tang lễ hôm ấy đúng như bố mong muốn.”
• Người hàng xóm đã trông nhà. “Bác Phú kính mến, cảm ơn bác đã trông nhà giúp lúc cả nhà đi đưa tang, nhận giúp thư từ, và quét sạch sân trước khi nhà cháu về. Về đến nơi thấy sân sạch, đèn cổng bật sẵn, cháu thấy như có người ra tận cửa đón.”

Nếu bạn gửi phong bì cúng dường nhà chùa, hay phong bì cảm ơn ban nhạc, hãy kẹp lời cảm ơn vào cùng phong bì. Với bệnh viện hay một nhóm người chăm sóc, hãy viết chung cho cả nhóm, để lời cảm ơn được chuyền tay.

Lời cảm ơn sau tang lễ gửi công ty, đồng nghiệp và sếp

Để đáp lại lời chia buồn của đồng nghiệp, hãy trả lời mỗi tin nhắn bằng một hai dòng, rồi khi đi làm lại thì gửi cả nhóm một email ngắn, kèm một lời riêng cho sếp và một câu cho người đã làm thay việc của bạn. Hãy dùng email chung để nói điều gì giúp được bạn: rằng bạn sẵn lòng nói về chuyện ấy, hay bạn mong tạm thời chưa ai hỏi.

Trả lời tin nhắn của một đồng nghiệp.

Cảm ơn Vỹ nhé, quý lắm. Mình nghỉ ít nhất một tuần. Việc gì gấp thì Kỳ lo giúp, khi nào đi làm lại mình sẽ cập nhật với cậu.

Trả lời sếp, trong mấy ngày đầu.

Cảm ơn chị đã nhắn, và đã thông cảm cho em. Thứ Sáu là lễ động quan. Thứ Hai em sẽ báo chị ngày em đi làm lại, trong lúc chờ thì Kỳ giữ ghi chú công việc của em.

Một email gửi cả nhóm.

Tiêu đề: Cảm ơn mọi người

Chào cả nhóm,

Cảm ơn mọi người về vòng hoa, phong bì của công đoàn và tất cả những lời nhắn sau khi bố mình mất. Thứ Hai mình đi làm lại. Có thể một thời gian mình sẽ chậm hơn thường lệ, và lúc này mình muốn nói chuyện công việc hơn là chuyện tang lễ, nhưng mình muốn mọi người biết là lời nhắn nào cũng đã giúp mình.

Cảm ơn mọi người đã làm thay phần việc của mình những ngày mình nghỉ.

Ái

Một lời cảm ơn gửi sếp, trước khi đi làm lại.

Chị Phấn thân mến, cảm ơn chị đã cho em nghỉ, và chưa một lần bắt em phải giải thích. Biết việc của mình đã có người lo, em mới yên tâm ở bên gia đình đúng lúc cần nhất. Ngày 3 em đi làm lại, và nếu được, sáng hôm ấy em xin chị một buổi trao đổi ngắn. Cảm ơn chị, Ái

Đáp lại vòng hoa và lời chia buồn chung của cả phòng.

Cảm ơn cả phòng vì vòng hoa và tấm lòng của mọi người. Tối đầu tiên về nhà, mình đọc lại từng lời mọi người nhắn và thấy bớt cô đơn hẳn. Mình may mắn được làm việc cùng mọi người.

Cảm ơn người đã làm thay việc của bạn.

Kỳ ơi, cảm ơn cậu đã gánh giúp mình dự án bên Hải Phòng những ngày mình nghỉ. Mình biết cậu đã phải thức khuya cho những việc chẳng ai giao cho cậu. Cả tháng này bữa trưa nào cũng để mình mời, và đợt trực cuối tuần tới của cậu để mình trực thay.

Hãy cảm ơn công ty về vòng hoa trong lời gửi sếp, và đăng lời đáp cho cả phòng vào nhóm chat chung, để những ai đã góp đều thấy.

Lời cảm tạ sau tang lễ: đăng báo, đăng Facebook, hay đọc trong lễ tang

Nhiều gia đình cảm ơn tất cả mọi người cùng lúc, bằng một lời cảm tạ đăng trên báo, một bài đăng trên mạng xã hội, hay một lời cảm tạ ngắn do người đại diện gia đình đọc trước giờ động quan hoặc bên mộ, khi đã hạ huyệt xong. Gia đình Công giáo thường cảm ơn trước tiên quý cha, quý tu sĩ và cộng đoàn giáo xứ, cảm ơn những ai đã hiệp thông cầu nguyện, và xin mọi người tiếp tục cầu nguyện cho linh hồn người mất; gia đình Phật tử thường mở đầu và kết thúc lời cảm tạ bằng dòng “Nam Mô A Di Đà Phật”. Ở Đức, lời cảm ơn đăng báo gọi là Danksagung, đôi khi có đầu đề “Statt Karten”, nghĩa là “thay cho thiệp”, vì nó thay cho những tấm thiệp gửi từng người; các tờ báo có in những mẫu lời (bằng tiếng Đức). Ở Ireland, lời cảm ơn của gia đình được đăng sau tang lễ, thường vài tuần sau. Còn bản báo tin có người mất là một chuyện khác, có trong bài cách thông báo tin buồn.

Một lời cảm tạ để đăng báo hay đăng trên mạng.

LỜI CẢM TẠ. Gia đình chúng tôi xin chân thành cảm ơn các bác sĩ và điều dưỡng khoa Hồi sức, Bệnh viện [tên], đã tận tình chăm sóc ông trong những ngày cuối; quý thầy chùa [tên] đã chủ trì lễ cầu siêu; các đồng đội trong Hội Cựu chiến binh phường đã khiêng linh cữu; cùng bà con họ hàng nội ngoại, bà con tổ dân phố và bạn bè xa gần đã đến thăm viếng, phúng điếu, gửi vòng hoa, chia buồn và tiễn đưa ông Hồ Văn Thiện đến nơi an nghỉ cuối cùng. Vì không thể đến cảm ơn từng người, xin quý vị nhận nơi đây lòng biết ơn chân thành của gia đình. Trong lúc tang gia bối rối, chắc chắn không tránh khỏi sơ suất, kính mong quý vị niệm tình tha thứ.

Gia đình ông Hồ Văn Thiện

Một lời cảm tạ ngắn, đọc cuối lễ hay trước bữa cơm. Ở Nhật, người chủ tang cũng đọc đúng kiểu lời chào này, và một trang hướng dẫn tang lễ gợi ý từ một đến ba phút (bằng tiếng Nhật), với lời cảm ơn mọi người đã đến và đã thương người mất lúc còn sống. Bài dưới đây đọc thành tiếng mất khoảng một phút.

Kính thưa quý vị, thay mặt mẹ tôi, em trai tôi và toàn thể gia đình, tôi xin cảm ơn quý vị đã có mặt hôm nay.

Bố tôi mà còn, chắc bố đã ra đếm xe máy dựng kín ngoài ngõ, rồi làm như chẳng có gì đáng nói. Có người đã đi xe bốn tiếng từ sáng sớm. Có người đã ngồi với bố những tối dài để mẹ tôi chợp mắt. Có người đã nấu cơm cho cả nhà tôi suốt hai tuần. Gia đình tôi ghi nhớ từng người.

Xin cảm ơn các anh chị điều dưỡng ở bệnh viện, hôm nay đã đến tiễn bố trong ngày nghỉ của mình. Xin cảm ơn quý thầy và ban hộ niệm, cảm ơn ban nhạc, và cảm ơn sáu anh em trong họ đã khiêng bố.

Xong lễ, kính mời quý vị ở lại dùng bữa cơm cùng gia đình; nhà đã nấu đủ cho gấp đôi số người. Bố tôi chưa bao giờ về sớm một bữa cỗ nào, nên hẳn bố cũng mong mọi người nán lại thật lâu. Trong lúc tang gia bối rối, có điều gì sơ suất, kính mong quý vị niệm tình tha thứ.

Hãy viết ra đầy đủ, chữ in to, và đưa một bản cho một người có thể đọc tiếp nếu bạn nghẹn lời. Hãy đọc vào lúc cuối cùng, khi mọi người sắp đứng dậy, và nhìn vào bức tường cuối phòng thay vì nhìn vào những gương mặt. Những cách trong bài đọc điếu văn mà không bật khóc cũng dùng tốt cho một phút cảm tạ này. Còn lời của gia chủ trong những buổi họp mặt về sau, lễ 49 ngày hay giỗ đầu, có trong bài lời phát biểu ngày giỗ.

Khi nào nên cảm ơn sau tang lễ, và làm gì khi có hàng trăm người cần cảm ơn

Bạn có bao lâu cũng được: lời cảm ơn sau tang lễ không có hạn chót, và một lời cảm ơn đến muộn vẫn là một lời tử tế. Nếu muốn có kế hoạch, hãy bắt đầu vài tuần sau tang lễ, mỗi tối gửi mười lời cảm ơn, dù là tin nhắn, cuộc gọi hay tấm thiệp, và dừng ở mười, kể cả hôm thấy mình còn sức. Hai trăm lời cảm ơn là hai mươi buổi tối, không phải chuyện không làm nổi.

Khi có hàng trăm người, hãy chia nhóm trước.

Viện Emily Post khuyên thêm một lời riêng vào những tấm thiệp cảm ơn in sẵn, và cũng theo hướng dẫn ấy, nhóm cuối không cần cảm ơn riêng. Một dòng viết tay là đủ: “Cảm ơn anh chị đã cùng gia đình nhớ đến bố”, hay “Những lời anh viết về mẹ làm cả nhà mỉm cười”.

Ai đứng tên. Một người ký thay cả nhà, bằng tên của chính mình: “Nhã, thay mặt cả nhà”, hay “Nhã và gia đình họ Đinh”. Nếu một người giúp viết thay bạn, họ nói rõ ngay ở dòng đầu: “Mẹ em nhờ em viết để cảm ơn anh chị vì...”

Giữ một danh sách duy nhất. Người giúp có thể bắt đầu ngay từ ngày đầu, trên giấy hay trong một bảng tính, với các cột sau.

Sau đó, hãy giữ lại những lời chia buồn. Cất chung thiệp, sổ tang, tờ cáo phó và bản điếu văn vào một chiếc hộp; có thể một năm nữa bạn mới muốn mở ra, chứ không phải tuần này. Để riêng cho các con những lời kể chuyện về người đã mất. Nếu Tết đến trước khi bạn cảm ơn xong, có lời giúp bạn trong bài Tết đầu tiên không có người thân.

Lời cảm ơn đến sau vài tháng

Có những lời cảm ơn quan trọng nhất lại được viết vài tháng sau. Khi ấy người ta đã thôi mang đồ ăn sang, những tấm thiệp đã nằm trong hộp, và người bạn đã đỡ bạn qua mấy tuần đầu đã quay về với cuộc sống của họ. Một lá thư đến vào một buổi sáng bình thường cho họ biết bạn đã thấy, và bạn vẫn nhớ.

Bạn có thể viết lá thư ấy trên Goodbye App khi nào lời đến, và thêm một bản ghi âm giọng nói của chính bạn nếu muốn họ được nghe giọng bạn. Bạn chọn người nhận, và thư được gửi qua email vào ngày và giờ bạn đặt, xa nhất là 30 năm. Cho tới lúc được gửi đi, thư là chuyện riêng của bạn, và ứng dụng không mất phí.

Câu hỏi thường gặp

Có phải trả lời từng lời chia buồn không? Không. Một tin nhắn trong mấy ngày đầu không cần trả lời, và một lời cảm ơn chung, trong một tin nhắn nhóm, một bài đăng hay một lời cảm tạ, là đủ cho những người còn lại. Hãy cảm ơn riêng những ai đã làm một việc gì đó, và gửi một lời ngắn cho những ai đã viết một lời riêng.

Bao lâu sau tang lễ thì nên gửi lời cảm ơn? Lúc nào bạn có thể. Không có hạn chót chính thức nào. Nếu muốn có một mốc, hãy bắt đầu vài tuần sau tang lễ; một lời cảm ơn gửi sau vài tháng vẫn được đón nhận.

Không gửi lời cảm ơn sau tang lễ có thất lễ không? Không, khi bạn còn đang đau buồn, và một lời cảm ơn đến muộn không bao giờ là thất lễ. Về sau, phép lịch sự vẫn mong một lời ngắn gửi những người đã giúp và những ai đã viết một lời riêng, nhưng một dòng là đủ, và lời cảm tạ chung đã cảm ơn tất cả những người còn lại.

Có cần cảm ơn từng tấm thiệp, từng tin nhắn chia buồn không? Có, nếu đó là một lời riêng: một câu ngắn là đủ. Một tấm thiệp in sẵn chỉ có chữ ký thì không cần, và Viện Emily Post cũng phân định như vậy.

Cảm ơn qua Zalo, tin nhắn hay email có được không? Được, với những ai đã liên lạc với bạn bằng cách ấy: tin nhắn thì đáp bằng tin nhắn, email thì đáp bằng email. Với vòng hoa, đồ ăn, tiền giúp lo tang và những người có việc trong tang lễ, một lời viết tay hay một lần đến tận nhà thì ấm lòng hơn, nếu bạn làm được.

Ai đứng tên lời cảm ơn sau tang lễ? Một người, thay mặt gia đình, bằng tên của chính mình: “[Tên bạn], thay mặt cả nhà”. Một người giúp viết thay bạn thì ký tên mình và nói rõ ai đã nhờ họ viết.

Nói gì khi người ta nói “xin chia buồn cùng gia đình”? “Cảm ơn anh chị” là đủ. Nếu nói thêm được một chút, “Cảm ơn anh đã đến, gia đình quý tấm lòng của anh lắm” hay “Mẹ mà biết cô đến chắc vui lắm” hợp khi gặp trực tiếp; còn khi nhắn tin, “Cảm ơn cậu, mình cảm động lắm vì cậu đã nhắn” là quá đủ.

Lời cảm tạ sau tang lễ gồm những gì? Lời cảm ơn những người và những nơi đã giúp gia đình, như bệnh viện, nhà chùa hay giáo xứ, cơ quan, họ hàng, tổ dân phố và bạn bè, vì đã đến viếng, phúng điếu, gửi vòng hoa và tiễn đưa người mất; rồi đến câu quen thuộc xin mọi người bỏ qua nếu trong lúc tang gia bối rối có điều gì sơ suất. Lời ấy được đọc cuối lễ, trước giờ động quan hay bên mộ, hoặc đăng báo, đăng mạng sau tang lễ.