Tất cả bài viết

Điếu văn · Đọc 17 phút

Lời tiễn biệt ông nội, ông ngoại: năm bài nói của các cháu

Lời tiễn biệt ông nội, ông ngoại: năm bài nói của các cháu, cho người ông ít lời, người ông khó gần, người chồng 58 năm, và một bài thay mặt các cháu.

Bởi đội ngũ Goodbye App · 19 tháng 11, 2026

Một người ông tóc bạc, râu trắng đang nặn chiếc bình đất nhỏ trên bàn xoay gốm, một cậu bé với tay chạm vào, phía sau là những kệ đồ gốm
Ảnh của Vitaly Gariev trên Pexels

Lời tiễn biệt ông nội hay ông ngoại thường phải viết về một người đàn ông không mấy khi nói về mình. Ông chỉ cho bạn cách cầm cái búa và nói cho bạn biết thời buổi này hỏng ở chỗ nào. Ông không kể năm hai mươi tuổi ông sợ điều gì, hay ông thấy thế nào vào cái ngày bố hoặc mẹ bạn ra đời. Giờ cả nhà nhờ bạn đứng lên nói ông là ai, và trong tay bạn chỉ có một cái ghế bên cửa sổ, vài câu ông hay nói và rất nhiều ngày Chủ nhật.

Chừng ấy là đủ. Dưới đây là năm bài nói của các cháu: một cô cháu gái được ông chở đi khắp nơi, một cậu cháu trai được ông dạy sửa đồ, một người cháu thấy ông thật khó gần, một bài nói với người vợ ông để lại, và một bài ngắn thay mặt tất cả các cháu. Trong tang lễ của người Việt, bài điếu văn thường là bản tiểu sử trang trọng do đại diện ban lễ tang đọc; những bài ở đây là lời riêng của người cháu, nói bên cạnh nó. Thời lượng ghi ở đầu mỗi bài, và sau mỗi bài là một hai dòng về vì sao bài ấy có sức nặng.

Lời tiễn biệt ông nội, ông ngoại đòi hỏi gì ở người cháu

Bạn đang dùng lời để tả một người ít lời. Nhiều người ông cho thấy lòng mình qua những việc ông làm: chuyến xe chở ra bến, cái giá đóng lên tường, mấy tờ tiền gấp nhỏ dúi vào tay bạn ở cửa. Bài nói phải dịch những thứ ấy ra mà không biến ông thành một người không phải ông.

Bà của bạn có thể đang ngồi ở hàng đầu. Nếu bà còn, bà là người mất nhiều nhất trong phòng, và bà sẽ nghe từng chữ về một người đàn ông bà đã biết lâu hơn bạn năm, sáu mươi năm. Hãy viết sao cho bà nhận ra ông.

Các con của ông biết một người khác. Người cha mà bố hoặc mẹ bạn lớn lên cùng thì trẻ hơn, bận hơn và thường nghiêm hơn người ông mà bạn có. Cả hai đều thật. Bạn đứng đó cho người thứ hai, và không cần giải thích người thứ nhất.

Bạn gặp ông muộn. Tới lúc bạn bắt đầu nhớ được về ông, công việc từng chiếm gần hết đời ông đã gần xong. Đừng cố kể hết cả cuộc đời ấy. Ngày tháng đã có bài điếu văn lo. Bạn đứng đó cho gian xưởng sau nhà, cho mảnh vườn, cho cái yên sau xe ông.

Chọn bài gần với hoàn cảnh của bạn nhất

Những người ông ở đây đều là hư cấu. Hãy đặt tiếng mà nhà bạn vẫn gọi ông vào chỗ đang ghi ông hay Nội, và cái chái bếp nhà ông vào chỗ gian xưởng. Hãy bắt đầu từ bài có hoàn cảnh gần với bạn nhất, rồi so thời lượng với thời gian bạn được dành. Thời lượng được tính theo khoảng 130 chữ mỗi phút, nhịp của một người đọc chậm trong một căn phòng đông người.

Còn một bài thứ sáu cho ông, của một người cháu trai tới tuần tang lễ mới biết chuyện đời ông, nằm trong trang lời tiễn biệt bà nội, bà ngoại của chúng tôi, nơi cũng có một bài viết cho ba anh chị em họ lần lượt đọc. Nếu cần bản một hoặc hai phút, hãy xem các ví dụ điếu văn ngắn. Muốn dựng bài từ một trang giấy trắng, hãy dùng hướng dẫn của chúng tôi về cách viết điếu văn. Còn nếu bài nói là cho chính bố của bạn, có sẵn các ví dụ điếu văn cho cha trọn vẹn.

Lời của cháu gái được ông chở đi khắp nơi

Khoảng ba phút rưỡi khi đọc thành tiếng. Một cô cháu gái gần ba mươi tuổi, có người ông là tài xế của cả nhà.

Ông nội tôi đi một chiếc xe máy màu mận suốt mười chín năm, và một phần không nhỏ tuổi thơ tôi nằm ở yên sau của nó. Ông chở tôi đi học bơi lúc sáu giờ sáng. Ông chở tôi đi nhổ răng, sang nhà bạn Ngân, tới chỗ làm đầu tiên của tôi, một vườn ươm cây cách nhà bốn mươi phút và trả lương không đủ tiền xăng. Chưa một lần nào ông nói ông bận. Ông hỏi: "Mấy giờ?"

Ông tôi không phải người hay chuyện. Hỏi ông có khỏe không, ông bảo: "Vẫn thế." Nhưng cái xe máy là chỗ tốt cho một người như ông, vì hai ông cháu cùng nhìn ra đường, không ai phải nhìn ai. Trên chiếc xe ấy, từ năm tám tuổi tới năm mười tám, tôi kể với ông hết mọi chuyện. Tôi kể về mấy đứa bạn gái nghỉ chơi với tôi hồi lớp năm. Tôi kể là tôi không muốn thi vào trường dược, cái tin mà bố mẹ tôi phải trọn một năm sau mới được biết. Ông cứ lái. Thỉnh thoảng ông nói "Thế à," và tôi biết là mình cứ kể tiếp.

Mười năm, ông khuyên tôi có lẽ bốn lần. Tôi nhớ cả bốn. Hôm tôi thi trượt bằng lái lần đầu và ngồi sau xe ông mà khóc, ông để tôi khóc cho xong, rồi bảo: "Thứ Năm thì đường vẫn còn đấy." Từ đó tới giờ, trước việc khó nào tôi cũng tự nói với mình câu ấy.

Ông dạy tôi đi xe bằng chính chiếc xe ấy. Ông bình tĩnh từ đầu tới cuối, kể cả vụ cái trụ cổng. Ông bước lại, nhìn cái trụ, nhìn cái xe, rồi nói: "Ừ, cái trụ ấy xưa nay vẫn xây hơi sát lối vào." Ông không nhắc lại lần nào nữa. Bà tôi thì nhắc suốt mấy năm.

Bà ơi: ông có nói chuyện với bà. Cháu biết, vì có những chuyện cháu kể với ông hôm thứ Ba thì tới thứ Sáu hình như bà đã biết. Cháu chưa bao giờ giận chuyện đó. Như thế nghĩa là cháu có cả hai ông bà.

Lần cuối tôi gặp ông, ông nằm trên giường bệnh cạnh cửa sổ, còn tôi thì tự chạy xe tới, hai tiếng đồng hồ, trên quốc lộ, dưới mưa. Ông hỏi tôi đi đường nào. Tôi kể. Ông ngẫm một lúc rồi nói: "Là ông thì ông cũng đi đường ấy." Tôi không nghĩ mình từng được ai khen một câu to hơn thế.

Ông ơi, cháu cảm ơn ông vì từng chuyến xe. Từ đây cháu biết đường rồi. Ông chỉ cho cháu rồi.

Vì sao bài này có sức nặng: chiếc xe máy giải thích vì sao một người đàn ông lặng lẽ và một đứa trẻ lại gần nhau được, nên bài nói không phải tự khẳng định điều đó. Mấy câu ít ỏi của ông được chép lại nguyên văn, và câu nào nghe cũng ra ông. Đoạn nói với bà thì nhẹ, nhưng nó cho người vợ ở lại biết phần của bà đã được nhìn thấy. Nếu ông bạn là người ít nói, hãy tìm cái nơi hai ông cháu từng ở cạnh nhau, và đặt bài nói vào đó.

Lời của cháu trai được ông dạy sửa đồ

Khoảng ba phút rưỡi khi đọc thành tiếng. Một người cháu trai ngoài ba mươi, có người ông với một gian xưởng sau nhà và một ý kiến riêng về từng món đồ nghề trong đó.

Trong gian xưởng của ông nội tôi có một cái luật, viết bằng chữ in hoa của ông lên một miếng ván ép phía trên bàn thợ. Luật ghi: DÙNG XONG ĐỂ LẠI CHỖ CŨ. Bên dưới, chữ nhỏ hơn, thêm vào quãng những năm chín mươi: NHẤT LÀ THẰNG HÙNG. Hùng là bố tôi. Bố đang ngồi ở hàng ghế thứ hai, và tới giờ bố vẫn chưa để lại chỗ cũ.

Tôi bắt đầu ra xưởng vào các ngày thứ Bảy từ năm chín tuổi. Năm đầu tiên tôi được phép cầm đèn pin. Việc của tôi chỉ có thế. Hễ ánh đèn đi lạc là ông bảo: "Không nhìn thấy thì ông không sửa được," và tôi rọi lại. Tôi tưởng mình bị xếp cho một việc để khỏi vướng chân. Rất lâu sau tôi mới hiểu là tôi đang được dạy cách để tâm vào việc người khác đang làm, mà giờ đó là gần hết cái nghề tôi kiếm sống.

Sang năm thứ hai, ông đưa tôi một cái tua vít với một cái đài hỏng và bảo tôi tìm xem vì sao. Ông không giúp. Ông ngồi uống trà và nhìn tôi làm sai suốt ba ngày thứ Bảy. Tới thứ Bảy thứ tư thì cái đài kêu lên một tiếng, một tiếng khủng khiếp, và ông đặt chén xuống rồi bắt tay tôi. Tôi mười tuổi. Chưa ai từng bắt tay tôi.

Ông sửa đồ cho cả xóm, và ông không lấy tiền. Ông lấy trứng. Bà Tám ở số nhà mười hai trả công thay cái lồng máy giặt bằng trứng gà ta, trong khoảng sáu năm. Ông có một danh sách ghi ai còn nợ gì, tính bằng trứng, ở cuối một cuốn sổ, và theo tôi biết thì ông chưa đi đòi lần nào.

Ông không nói là ông tự hào về ai. Ông nói: "Chắc rồi đấy." Ai đóng được một cái gì, sửa được một cái gì, hay như tôi có một lần, đi qua được một năm tồi tệ mà vẫn còn đứng được, thì ông nhìn thật kỹ rồi nói: "Chắc rồi đấy." Đó là lời cao nhất ông có. Tôi đã viết nó vào mặt trong nắp hộp đồ nghề của mình.

Hôm thứ Năm tôi ra xưởng tìm cái kìm tốt của ông, vì bà nội muốn đặt nó theo ông, và tôi sẽ không cãi bà. Món nào cũng nằm trên móc của nó. Lọ nào cũng có nhãn. Tôi gỡ cái kìm xuống, rồi tôi đứng đó, và tôi không thể để một cái móc trống trong xưởng của ông. Nên tôi đã treo cái kìm của tôi vào chỗ ấy.

Ông ơi: cháu để lại chỗ cũ rồi. Chắc rồi đấy.

Vì sao bài này có sức nặng: tấm ván mở đầu bằng một tiếng cười về chính bố của người nói, và tiếng cười ấy làm dịu hàng ghế đang đau nhất. Mỗi năm trong xưởng là một cảnh nhỏ, và cái bắt tay được kể bằng một câu phẳng lặng. Câu ông dùng để khen được cài từ sớm, để tới cuối nó khép được bài. Nếu ông bạn từng dạy bạn một điều gì bằng đôi tay, hãy kể theo đúng thứ tự bạn đã học.

Cho một người ông khó gần

Khoảng hai phút rưỡi khi đọc thành tiếng. Một người cháu ngoài bốn mươi, nói về một người ông nghiêm khắc, luôn giữ khoảng cách. Bài nói thật mà không cay nghiệt.

Tôi sẽ nói thật, vì ông sẽ không chịu nổi bất cứ kiểu nào khác. Làm một đứa trẻ ở gần ông ngoại tôi không dễ. Ông không ngồi xuống sàn chơi với cháu. Ông không hỏi chuyện trường lớp. Mỗi lần tới thăm, hai anh em tôi, đứa sáu tuổi đứa tám tuổi, khoanh tay chào ông ở cửa, ông gật đầu một cái, rồi quay lại với tờ báo.

Tôi hơi sợ ông cho tới năm tôi khoảng hai mươi lăm tuổi.

Rồi mẹ tôi bệnh, gần trọn một năm, và tôi thấy một điều tôi vốn không đi tìm. Sáng nào cũng vậy, đúng tám giờ, ông ngoại tôi gọi điện vào bệnh viện. Ông không gọi cho mẹ tôi. Tôi nghĩ ông không biết phải nói gì. Ông gọi vào khoa, hỏi cô điều dưỡng xem đêm qua thế nào, chép vào một cuốn sổ, rồi gọi cho bố tôi và đọc lại, để bố khỏi phải tự gọi. Ông làm thế suốt mười một tháng. Năm ấy ông tám mươi ba tuổi.

Tuần trước tôi tìm thấy cuốn sổ. Tất cả còn đó, bằng nét chữ nhỏ và vuông của ông. "Ngủ được." "Ăn được nửa bát cháo." "Đêm khó." Và một dòng, hồi tháng Ba, chỉ ghi: "Đỡ rồi. Ơn trời."

Tôi không biết vì sao ông viết ra được mà không nói ra được. Ông sinh vào một năm khó, giữa những con người cứng rắn, và không ai chỉ cho ông cách làm khác. Tôi không bào chữa cho ông. Tôi chỉ nói rằng tình thương thì có đó, và nó đi ra qua một cái điện thoại và một cuốn sổ, vì đó là những món đồ nghề ông có.

Mẹ ơi, ông chưa bao giờ nói với mẹ. Con nói thay ông. Tất cả đã được ghi lại, và con mang tới đây rồi.

Ông ơi: cháu xin lỗi vì mãi tới giờ cháu mới nhìn ra. Cháu khoanh tay chào ông.

Vì sao bài này có sức nặng: bài nói sự thật ngay từ đoạn đầu, nên không ai trong phòng phải ngồi nghe một bức chân dung mà họ không nhận ra. Rồi bài đưa ra đúng một bằng chứng và để cuốn sổ tự nói bằng những dòng vài ba chữ của chính ông. Bài giải thích ông trong một câu và từ chối bào chữa cho ông. Nếu ông bạn là người xa cách, bạn không cần bịa ra sự ấm áp. Hãy tìm một việc ông đã làm, lặp đi lặp lại, cho một người khác.

Khi bà đang ngồi ở hàng ghế đầu

Hơn ba phút một chút khi đọc thành tiếng. Một người cháu nói về người ông đã có năm mươi tám năm vợ chồng, trong lúc bà ngồi cách đó vài bước chân. Một nửa bài là nói với bà.

Tôi không thể nói về ông mà không nói về bà, vì trong ba mươi tư năm, tôi không nghĩ mình từng thấy người này mà thiếu người kia. Ông bà đi chợ cùng nhau. Ông bà giải ô chữ trên báo cùng nhau, ông cầm bút, bà đọc đáp án. Người này nói nốt câu của người kia, thường là nói sai, rồi hai ông bà cãi nhau xem câu ấy lẽ ra phải kết thế nào.

Có lần ông kể cho tôi nghe ông bà gặp nhau ra sao. Bà bảo ông kể sai, nên bà ơi, cháu xin lỗi bà trước. Ông kể rằng năm 1967 ông đi ăn cưới trong làng, mặc cái áo sơ mi mượn của anh trai, rộng thùng thình, và ông thấy một cô gái áo xanh đang cười chuyện gì đó, nên ông đi ngang qua cả cái sân để hỏi xem có gì vui. Ông bảo ông đã dành cả phần đời còn lại để tìm hiểu mà vẫn chưa biết, nhưng ông mừng vì hôm ấy đã bước sang.

Ông lái xe khách ba mươi năm, rồi làm bảo vệ trường học mười năm. Ông trồng thược dược năm nào cũng nở đúng Tết, và trồng su hào chẳng năm nào ra hồn. Ông huýt sáo qua kẽ răng to tới mức dừng được cả một trận bóng. Đứa cháu nào ông cũng gọi là "sếp", tôi nghĩ là vì chúng tôi có mười một đứa, gọi thế cho nhanh.

Nhưng điều tôi muốn nói về ông là điều này. Những buổi tối hồi nhỏ tôi ở nhà ông bà, tối nào cũng vậy, tầm chín giờ, ông đứng dậy khỏi ghế, đi pha hai cốc trà gừng, và ông đặt cốc của bà xuống trước. Lần nào cũng thế. Hồi bé tôi có hỏi ông, sao bà lại được trước. Ông nhìn tôi như thể tôi vừa hỏi sao nước lại ướt. Ông bảo: "Bà của cháu đấy chứ ai."

Bà ơi, giờ cháu nói với bà, còn mọi người cứ nghe cùng. Ông đã đặt bà lên trước suốt năm mươi tám năm. Ông không phải người nói ra điều đó. Nhưng cả một căn phòng đầy người đã nhìn ông làm thế, và chúng cháu là nhân chứng của bà. Sắp tới có chuyện gì đi nữa, bà sẽ không phải làm một mình. Có mười một sếp, và chúng cháu đã chia lịch rồi.

Ông ơi, trà gừng chúng cháu sẽ pha. Cốc của bà trước.

Vì sao bài này có sức nặng: ngay câu đầu, bài nhận rằng đây là lời tiễn biệt cho một nửa của một đôi, và chia cho bà một phần mà không biến nó thành bài nói về bà. Chuyện ông bà gặp nhau được ghi là lời ông kể và được bà đính chính từ trước, đúng như cách cả nhà vẫn kể. Việc quay sang nói thẳng với bà được báo trước, nên bà không bị bất ngờ. Nếu bà bạn có mặt, hãy cho bà xem bài nói từ hôm trước và hỏi bà có nên bỏ chỗ nào không.

Thay mặt tất cả các cháu

Khoảng hai phút khi đọc thành tiếng. Khi các cháu đông mà trong buổi lễ chỉ có một suất nói, một người có thể nói thay cho tất cả. Mỗi anh chị em họ gửi trước một câu.

Tụi con có bảy đứa, và Nội đối với tụi con đều y như nhau, nghĩa là Nội kêu lộn tên cả bảy đứa theo một thứ tự cố định cho tới khi trúng. Con là Hạnh. Con thường đứng thứ ba.

Con đã xin mỗi anh chị em họ một điều về Nội, và con xin đọc lại y như lúc con nhận được.

Tùng nói: Nội cho con thắng bài tới năm con mười hai tuổi, rồi từ đó không cho thắng thêm ván nào.

Trâm nói: Nội để trong túi áo một hộp kẹo bạc hà loại con thích, và tới tuần này con mới biết là Nội không ưa bạc hà.

Đức nói: trận nào Nội cũng tới, Nội đứng đúng một chỗ, và trước giờ bóng lăn lúc nào con cũng đưa mắt tìm Nội.

Thu nói: Nội dạy con huýt sáo, và má con tới giờ chưa tha cho Nội.

Hai đứa sinh đôi, năm nay chín tuổi, nói: Nội giả giọng hay nhất. Và Nội cho tụi con cầm cái điều khiển ti vi.

Còn của con là vầy. Hồi con lên thành phố học đại học, Nội đưa con một cái phong bì, trong có hai trăm nghìn với một mảnh giấy ghi: "Phòng khi cần. Một bữa ăn ngon cũng tính." Học kỳ nào Nội cũng gửi một cái. Con còn giữ đủ tám mảnh giấy.

Vậy là bảy đứa cháu với bảy ông nội khác nhau, và người nào cũng là Nội. Nội ơi, thay mặt cả bảy đứa, lần này thì đúng thứ tự: tụi con cảm ơn Nội.

Vì sao bài này có sức nặng: đứa cháu nào cũng có mặt, có tên, trong đúng một câu, nên không ai bị bỏ sót mà bài vẫn gọn trong hai phút. Các câu ngắn vừa đủ để nghe ra là do chính những người đứng tên viết, và mấy đứa nhỏ nhất được phần gây cười. Hãy xin mỗi anh chị em họ một câu viết ra giấy, dùng gần như nguyên văn, và mời họ đứng lên khi tên mình được đọc, nếu họ sẵn lòng.

Nói trước mặt bà và các con của ông

Hãy kể cho bà, cho bố hoặc mẹ bạn, cho các cô dì chú bác nghe bạn định nói gì, trước ngày ấy. Hỏi mỗi người một câu, chẳng hạn năm bốn mươi tuổi ông là người thế nào, hay ông đã nói gì hôm bạn ra đời. Bạn sẽ có một câu dùng được, và họ sẽ nghe bài nói như một thứ được làm ra cùng với họ.

Đừng sửa chuyện nhà về ông trước mặt mọi người, và đừng tiết lộ điều gì mà gia đình chưa biết. Nếu tuần này bạn tìm thấy một thứ gì đó, một lá thư, một cuốn sổ, một câu chuyện từ người bà con, hãy đưa cho các con của ông xem trước và để họ quyết nó có nên có mặt trong buổi lễ không. Bài nói ở trên đọc từ một cuốn sổ chỉ đứng được vì người mẹ đã được báo trước.

Hãy dùng đúng tiếng bạn vẫn gọi ông. Ông, Nội, Ngoại, ông Tư, hay một tiếng chỉ nhà bạn mới gọi. Trong tiếng Việt, chính chữ nội hay ngoại đã cho cả phòng biết ông là bố của bố hay bố của mẹ bạn, nên hãy dùng tiếng bạn vẫn gọi ở nhà, đừng dùng chữ trang trọng như cụ ông trên tờ cáo phó.

Năm câu hỏi để tìm ra bài nói về ông của bạn

Trước khi mượn một câu nào ở trên, hãy dành hai mươi phút cho những câu hỏi này. Chúng được viết cho một người đàn ông không nói về mình, và câu trả lời thường là những điều chỉ đứa cháu mới thấy.

  • Hai ông cháu từng ở cạnh nhau ở đâu? Trên xe, trong xưởng, bên bờ ao, trên ghế dài lúc xem bóng đá. Những người đàn ông ít lời chỉ nói khi không ai nhìn mình. Hãy đặt bài nói vào đó.
  • Ông nói gì thay cho câu "ông thương cháu"? "Ăn cơm chưa," "đi đường cẩn thận," "chắc rồi đấy." Gần như người ông nào cũng có một câu mang nghĩa ấy. Hãy chép lại câu của ông.
  • Ông đã dạy bạn điều gì bằng đôi tay? Móc mồi câu, xếp bàn cờ, trồng cho thẳng hàng, mài một con dao. Hãy kể theo đúng thứ tự bạn đã học.
  • Ông lúc nào cũng mang theo thứ gì? Con dao nhíp, chiếc khăn mùi soa gấp tư, hộp kẹo bạc hà, cây bút chì giắt sau tai. Một món đồ trong túi áo ông sẽ đưa ông vào căn phòng.
  • Ông đã làm gì cho ai đó mà không hề nhắc tới? Hãy hỏi bà hoặc một người hàng xóm. Gần như lúc nào cũng có một chuyện, và có khi cả nhà mới nghe lần đầu.

Hãy chọn một câu trả lời để dựng bài và dùng những câu còn lại làm chi tiết. Rồi đọc to bản nháp cho một người anh chị em họ nghe, người có cùng một người ông nhìn từ một cái ghế khác, và sẽ bảo bạn câu chuyện nào thật ra là của họ.

Những điều ông chưa bao giờ nói thành lời

Phần lớn những người viết lời tiễn biệt ông đều đụng cùng một bức tường: những điều ông không nói. Ông nghĩ gì về công việc ông làm suốt bốn mươi năm. Ông sẽ dặn bạn điều gì về chuyện lập gia đình, về nỗi sợ, về tuổi già. Nếu bạn còn một người ông hay người bà, một số câu trong đó vẫn còn hỏi được, và bài những câu hỏi nên hỏi cha mẹ trước khi quá muộn của chúng tôi dùng cho ông bà cũng tốt không kém.

Đó cũng là việc một người ít lời có thể làm cho chính gia đình mình, vào lúc mình muốn và không cần ai ngồi nghe. Trên Goodbye App, bạn có thể viết thư cho những người bạn chọn và thêm một bản ghi âm bằng chính giọng mình. Bạn chọn ngày và giờ mỗi lá thư được gửi đi qua email, xa đến ba mươi năm sau, và thư được giữ riêng tư cho tới khi được gửi. Miễn phí. Một người ông, người bà không đời nào chịu đứng lên phát biểu vẫn viết được một trang giấy, và hướng dẫn của chúng tôi về cách viết thư gửi các cháu được viết cho chính họ.

Câu hỏi thường gặp

Nên mở đầu lời tiễn biệt ông nội, ông ngoại thế nào? Bằng một câu giản dị về ông và bạn, có dùng đúng tiếng bạn vẫn gọi ông: "Ông nội tôi đi một chiếc xe máy màu mận suốt mười chín năm, và tôi lớn lên ở yên sau của nó." Rồi đi thẳng vào một cảnh. Ngày tháng và quãng đời làm việc của ông có thể để cho bài điếu văn hoặc cho các con của ông.

Lời tiễn biệt ông nên dài bao lâu? Ba đến năm phút khi chỉ một người nói, và khoảng hai phút mỗi người khi có nhiều người cùng nói. Các bài trên trang này dài từ khoảng hai phút tới khoảng ba phút rưỡi.

Nếu ông tôi ít nói và tôi có rất ít chất liệu thì sao? Thì hãy tả những việc ông làm. Một người đàn ông tuần nào cũng chở bạn đi đâu đó, hay trận bóng nào cũng đứng đúng một chỗ, đã cho bạn sẵn bài nói. Hai ba câu ông từng nói, chép lại nguyên văn, đáng giá hơn cả một trang miêu tả.

Cháu gái có được nói lời tiễn biệt ông không? Tất nhiên là được. Đứa cháu nào cũng nói được, ở tuổi nào cũng được, nếu gia đình đồng ý. Ở một số nhà, theo lệ thì người được nhờ là cháu đích tôn; nếu đó không phải người gần ông nhất, nói ra điều ấy và đề nghị cùng đứng lên nói là chuyện hợp lý.

Có nên nhắc tới những năm ông đi lính hay nghề nghiệp của ông không? Một câu, nếu điều đó quan trọng với ông, và chỉ nói nhiều hơn nếu ông từng kể với bạn. Nếu ông giữ nó cho riêng mình, hãy tôn trọng điều ấy cả trong bài nói, và để phần lý lịch cho bài điếu văn.

Nếu tôi không biết ông nhiều, hoặc hai ông cháu không gần nhau thì sao? Hãy nói điều đó trong một câu, rồi nói về những gì bạn có thấy: những lần về thăm, một buổi chiều, câu ông luôn nói ở cửa. Hãy xin bố hoặc mẹ bạn một câu chuyện và nói rõ đó là chuyện của ai. Một bài nhỏ mà thật lòng thì hơn một bài lớn đi mượn.

Nếu tôi không đọc hết nổi thì sao? Dừng lại, thở, và nhìn xuống trang giấy cho tới khi câu chữ quay về. Đưa một bản dự phòng cho một người anh chị em họ ngồi gần phía trước, để họ đọc nốt nếu câu chữ không quay về. Phần còn lại nằm trong hướng dẫn của chúng tôi về cách đọc điếu văn mà không bật khóc.

Chia sẻ bài này

EmailWhatsApp

Every person has a legacy®

Bắt đầu