Tết nào bạn cũng viết vài chữ lên tấm thiệp hay phong bao lì xì cho con, và gần như năm nào cũng là mấy chữ ấy: chúc con ngoan, hay ăn chóng lớn, rồi ký tên. Rồi có một năm, bạn chợt nghĩ: mình muốn viết cho con một lá thư nhân dịp Tết, một lá thư thật sự, để nói những điều tấm thiệp không có chỗ. Trang này dành cho lá thư ấy, dù đó là thư gửi con gái hay con trai, và dù con đang ở tuổi nào: một đứa trẻ còn cần được đọc to cho nghe, một đứa con tuổi mới lớn vừa qua một năm vất vả, một người con đã trưởng thành có tổ ấm riêng, hay một đứa cháu.
Bài viết gợi ý bốn bước cho một lá thư Tết, những câu hỏi nên trả lời trước khi viết, và sáu lá thư mẫu: gửi một bé sáu tuổi, một đứa con mười lăm tuổi, một người con trai ngoài ba mươi, một cô con gái đang ở xa nhà, một em bé đón cái Tết đầu đời và một đứa cháu trai. Những gia đình trong thư đều là hư cấu. Các chi tiết được đưa vào để bạn thấy chi tiết của chính mình có thể nhỏ và cụ thể đến mức nào. Cuối bài có những lời ngắn cho những năm bạn chỉ kịp viết một tấm thiệp, và đôi dòng về cách lá thư đến được tay con.
Vì sao nên viết thư gửi con nhân dịp Tết
Tấm thiệp chỉ đủ chỗ cho một dòng. Lá thư chứa được cả một năm. Trong thiệp, bạn có thể nói rằng bạn thương con. Trong thư, bạn có thể kể điều bạn đã nhìn con làm hồi tháng Ba, điều bạn để ý thấy ở con người mà con đang dần trở thành, và điều bạn còn nhớ về một cái Tết con còn quá nhỏ để nhớ.
Những ngày cuối năm khiến việc này dễ hơn. Năm cũ sắp qua, và phần lớn chúng ta đều ngoảnh lại nhìn, dù có định thế hay không. Một lá thư ghi cái nhìn lại ấy ra giấy, dành riêng cho một người. Một đứa con đã lớn có khi đã nhiều năm rồi không nhận được lá thư nào của bạn.
Từ năm 1920 đến năm 1943, J.R.R. Tolkien viết và vẽ minh họa những lá thư gửi các con, lấy danh nghĩa ông già Noel. Tháng Mười Hai nào cũng có một lá thư dán tem Bắc Cực đến tay các con ông, về sau là đủ cả bốn người: John, Michael, Christopher và Priscilla. Lá đầu tiên gửi cho con trai cả, John, và những lá thư ấy dần thành một truyền thống của gia đình. Năm 1976, chúng được in thành sách với tựa tiếng Anh The Father Christmas Letters, và đến nay vẫn được in dưới tựa Letters from Father Christmas.
Ông viết chúng trong vai nhân vật, xưng là ông lão ở Bắc Cực, kèm những dòng ghi chú của một chú Gấu Bắc Cực vụng về và một chú tiên tí hon tên Ilbereth. Lá thư bàn ở đây thuộc loại khác: thư đứng tên chính bạn. Nhưng những lá thư của ông cho thấy điều gì xảy ra khi năm nào cũng có một lá thư. Qua đủ nhiều năm, chúng trở thành cuốn sử riêng của cả một gia đình.
Bài viết này lấy Tết làm dịp, vì đó là lúc phần lớn gia đình Việt thật sự quây quần. Nếu ngày lớn của nhà bạn là Giáng sinh hay Tết Dương lịch thì cũng chẳng có gì phải đổi: lá thư vẫn mang đúng hình hài ấy, nên cứ viết cho cái ngày cả nhà thật sự ngồi lại bên nhau. Với những dịp chỉ có một lần như đám cưới hay lễ tốt nghiệp, hãy xem thư gửi con cho từng cột mốc.
Viết gì trong thư gửi con nhân dịp Tết
Một lá thư Tết hay có thể gồm bốn bước, đại khái theo thứ tự này.
- Một cảnh có ngày tháng trong năm nay. Một khoảnh khắc có thật, kèm nơi chốn và tháng nếu được. Không phải “năm nay con đã cố gắng nhiều lắm”, mà là cái tối bạn thấy con ngủ gục trên ghế sofa, chiếc cặp sách vẫn còn đeo trên vai.
- Một nét tính cách bạn đã thấy lớn dần ở con, và khoảnh khắc chứng minh điều đó. Gọi tên phẩm chất ấy, rồi kể đúng một lần bạn thấy nó. Khoảnh khắc ấy biến lời khen thành bằng chứng, mà bằng chứng thì khó gạt đi hơn.
- Một cái Tết con còn quá nhỏ để nhớ. Hãy kể cho con nghe về một cái Tết từ trước khi trí nhớ của con bắt đầu: con đã làm gì, ai bế con, chuyện gì đã trục trặc. Đây là bước chỉ thư Tết mới có, vì năm nào Tết cũng quay lại, và nó nối cái Tết năm nay với cái Tết đầu tiên.
- Một dự định cho năm tới. Một việc bạn định làm cùng con, kèm nơi chốn hoặc tháng: chuyến ra hồ vào tháng Sáu, món ăn mà rốt cuộc bạn sẽ dạy con nấu. Một dự định khép lá thư lại bằng cái nhìn về phía trước, và đó là một lời hứa bạn giữ được.
Độ dài vừa phải là khoảng 200 đến 400 chữ. Tức là một hai trang viết tay, hoặc hai đến ba phút đọc to. Viết ngắn hơn cho con nhỏ, vì bé sẽ mất tập trung trước khi một trang dài kịp hết, và dài hơn cho con đã lớn, vì con sẽ đọc một mình và có lẽ đọc hơn một lần.
Viết tay đáng công khi bạn có thể trao tận tay lá thư. Độ nghiêng của nét chữ và cái từ bạn gạch đi đều là một phần của thứ người đọc giữ lại. Đánh máy thì tốt hơn khi lá thư phải đi xa, khi tay bạn không còn vững, hoặc khi bạn muốn nó được gửi đi vào một ngày định sẵn. Cách nào cũng chân thành như nhau. Nếu đánh máy, hãy cứ thử viết bản nháp đầu bằng bút. Cây bút làm bạn chậm lại, và ở đây chậm là tốt.
Trước khi gửi, hãy đọc nó cho chính mình nghe trong một căn phòng không có ai. Câu nào bỏ vào tấm thiệp năm ngoái cũng được thì hãy cắt. Câu nào bạn hơi ngượng khi nói ra, chỉ vì nó thật quá, thì hãy giữ. Nếu bạn muốn con vừa đọc lá thư vừa được nghe nó bằng giọng của bạn, cách ghi âm giọng nói để lại cho gia đình chỉ bạn làm việc đó thật đơn giản ngay tại nhà.
Những câu hỏi nên trả lời trước khi viết
Trước khi bắt đầu lá thư, hãy trả lời ba bốn câu trong số này ra một tờ giấy nháp. Mỗi câu đòi một điều mà không mẫu thư nào, không chatbot nào biết được, vì chỉ có bạn ở đó. Ba câu trả lời tốt làm nên một lá thư hay hơn mười lăm câu trả lời nhạt.
Năm nay. Bạn đã thấy gì, và khi nào.
- Khoảnh khắc trong năm nay bạn tự hào về con nhất, lúc con không biết bạn đang nhìn.
- Một việc con làm khiến bạn bất ngờ, và vì sao bạn bất ngờ.
- Một câu con nói trong năm nay mà bạn đã kể lại cho người khác nghe.
- Tuần khó khăn nhất của con, và con đã làm gì để vượt qua.
Con là ai. Bạn đã để ý thấy gì.
- Cái điều con làm giống y như mẹ hoặc bố của chính bạn.
- Cách con đối xử với một người đang có một ngày tồi tệ.
- Một điều con quan tâm mà bạn chưa từng dạy con.
- Một việc con đã làm giỏi hơn bạn hồi bằng tuổi con.
Phần chuyện của bạn. Những điều con không thể biết nếu không có bạn.
- Hồi bằng tuổi con, bạn đang làm gì, và đang lo gì.
- Một điều về ngày con chào đời, hoặc ngày con về với bạn, mà không ai khác còn nhớ.
- Cái Tết bạn muốn sống lại nếu được, và điều gì làm nên nó.
- Một điều bạn đã làm sai với con, và bây giờ bạn sẽ làm khác thế nào.
Năm tới. Bạn dự định gì, và mong điều gì.
- Một điều bạn mong con thử.
- Một việc bạn đang háo hức được làm cùng con.
- Điều vẫn còn nguyên trong tình cảm của bạn, dù năm tới có mang đến điều gì.
Một câu lấy từ trang web chuyên lời chúc hay từ chatbot có thể rất tử tế mà con vẫn thấy chung chung, vì con biết bạn nói chuyện thế nào, và chẳng có gì trong câu ấy là chỉ có thể đến từ bạn.
Ví dụ: thư gửi con nhỏ
Thư gửi con nhỏ được viết để đọc to cho con nghe bây giờ và cất đi cho sau này. Lá này là của một người bố gửi con gái sáu tuổi.
Na yêu của bố,
Lá thư này viết về con. Bố đang đọc nó cho con nghe trên ghế sofa, và một ngày kia con sẽ tự mình đọc lại.
Con sáu tuổi. Năm nay con rụng hai cái răng, và giờ con hay thè lưỡi qua chỗ răng sún để chọc bố cười. Con đã bơi được qua hết cái bể nhỏ ở Cung Thiếu nhi mà không cần chiếc phao vàng. Con đứng ở mép bể rất lâu, rồi con đi, và khi sang tới bờ bên kia con nói: “Có sợ tí nào đâu”, trong khi môi thì tím ngắt.
Buổi sáng đầu tiên vào lớp Một, con khoe cô giáo miếng băng dán trên đầu gối trước cả khi nói tên mình.
Con nuôi một con sâu trong lọ thủy tinh suốt chín ngày và đặt tên nó là Giáo Sư. Con hái lá ở hàng rào cho nó ăn, và tối nào cũng kể cho nó nghe một ngày của con. Rồi con thả nó ở chân tường sau nhà, vì con bảo nó nhớ bố mẹ nó.
Bố chưa thấy ai coi trọng chuyện công bằng như con. Khi bà cắt miếng bánh sô-cô-la cuối cùng, con bắt bà lấy thước kẻ của con ra đo hai nửa, rồi con nhường nửa to hơn cho Bin, vì lần trước con đã được miếng to.
Tết này, bố mong con được đôi bốt tím để diện. Bố mong ông lại làm trò ảo thuật với đồng xu. Và bố mong nhà mình sẽ sên mứt dừa, con ăn vụng lúc mứt còn chưa ráo, còn bố vờ như không thấy.
Bố thương con nhiều hơn số bậc cầu thang lên nhà mình. Năm mươi ba bậc đấy.
Thương con, Bố
Tái bút: Đoạn cuối này là cho sau này, khi con đã lớn. Con sẽ không nhớ con sâu đâu. Bố muốn có một người nhớ nó.
Hãy đọc to cho con nghe đúng vào ngày ấy, và cứ để con ngắt lời. Đọc chậm thì mất chừng hai ba phút. Rồi cất tờ giấy vào một chỗ an toàn. Sáu tuổi, con bé sẽ thích lá thư rồi quay sang đôi bốt. Hai mươi tuổi, có khi con sẽ rất mừng vì có nó, vì đó là ghi chép duy nhất về con sâu và miếng bánh được đo bằng thước kẻ.
Ví dụ: thư gửi con tuổi dậy thì
Một lá thư Tết gửi con trai hay con gái tuổi mới lớn sau một năm khó khăn chỉ có một nhiệm vụ: được đọc tới cuối. Lá này là của một người mẹ gửi con gái mười lăm tuổi.
Linh thương,
Mẹ biết nhận thư thế này là con sẽ lườm. Cứ đọc đi, đọc xong rồi lườm cũng được.
Năm nay không phải một năm tốt, và cả hai mẹ con đều biết vậy. Con chuyển trường hồi tháng Hai. Con với Vy không còn chơi với nhau nữa, mẹ vẫn không biết ai là người xa trước, và mẹ đã học được là mẹ không nên hỏi. Có những tuần con đi học về là lên thẳng phòng, và âm thanh duy nhất là tiếng đàn bass vọng qua trần nhà. Năm nay mẹ đã nghe đi nghe lại đúng bốn nốt ấy không biết bao nhiêu lần.
Con cũng tự mình xin được việc làm thêm ngày thứ Bảy ở tiệm bánh trên phố Hàng Bông, và chỉ báo cho bố mẹ khi đã chắc chắn được nhận. Con về nhà thơm mùi bánh mì, mang theo một túi những chiếc bánh không bán hết, rồi để lên bàn bếp mà không nói một lời. Tháng Mười, khi mẹ bị cúm, con nấu cháo trứng rồi bưng lên lầu bằng cái khay gãy quai. Cháo mặn quá. Mẹ ăn hết sạch.
Tháng Tư, khi con nói con muốn bỏ bơi, mẹ bảo con chỉ mệt thôi, rồi sẽ qua. Con không mệt. Con đã hết yêu môn bơi từ lâu trước đó, con đã cố nói với mẹ, và mẹ không nghe, vì mẹ thích được xem con thi. Mẹ xin lỗi con. Con bỏ là đúng.
Năm nay mẹ không khuyên gì đâu. Con nghe đủ từ mọi phía rồi. Mẹ chỉ muốn con biết rằng mẹ nhìn thấy con, kể cả qua một cánh cửa đóng, và mẹ quý con người mẹ thấy ấy.
Chúc con năm mới vui. Cái khay giờ sửa xong rồi.
Thương con, Mẹ
Trong thư không có bài học nào cả. Một đứa con tuổi mới lớn sau một năm khó khăn đã bị mọi người lớn quanh mình bảo phải làm gì, và một lá thư thêm vào một lời dặn nữa sẽ bị đọc như thêm một lời dặn. Điều chạm tới con là lời thừa nhận: chuyện bơi lội, được gọi đúng tên, có tháng hẳn hoi và không một lời bào chữa. Một lời xin lỗi giản dị làm được nhiều hơn cả trang khen ngợi. Dòng cuối nhắc lại cái khay ở đoạn trước, khép một vòng nhỏ để lá thư kết thúc nhẹ nhàng.
Ví dụ: thư Tết gửi con đã trưởng thành
Viết cho con đã lớn là khó mở lời nhất, vì những lý do cũ để viết thư đã qua từ lâu. Cùng một khung ấy dùng được cho thư Tết gửi con gái hay con trai đã trưởng thành. Lá này là của một người mẹ ngoài sáu mươi gửi con trai ba mươi tư tuổi.
Huy của mẹ,
Có những điều mẹ sẽ không nói ở mâm cơm. Bố con sẽ bắt đầu bàn chuyện đường sá, con sẽ pha một câu đùa, và khoảnh khắc ấy sẽ trôi qua, như lần nào cũng vậy. Nên mẹ để chúng ở đây, trên giấy, nơi không ai lái sang chuyện khác được.
Con ba mươi tư tuổi, mẹ sáu mươi tư. Tuần này mẹ ngồi tính ra rằng mẹ đã biết con hơn nửa đời mình, và con vẫn là người khiến mẹ tò mò nhất.
Người ta hỏi mẹ con làm nghề gì. Mẹ trả lời, họ gật đầu, rồi câu chuyện chuyển sang chỗ khác. Điều mẹ muốn kể với họ lại là chuyện khác. Khi tai bố con bắt đầu nghễnh ngãng, con bắt đầu ngồi bên trái bố trong bữa cơm, để bố nghe được con mà không phải bảo con nhắc lại. Không ai bảo con làm thế. Không ai khác để ý. Mẹ để ý. Con là người đàn ông như thế đấy, và mẹ tự hào về điều đó hơn bất cứ công việc nào.
Mẹ cũng thấy điều ấy khi con ở với Bi. Con ngồi thụp xuống cho bằng tầm cháu và đợi cháu nói hết câu, dù lâu đến đâu, kể cả sau một ngày dài. Mẹ nhìn con làm thế mà thấy hãnh diện không để đâu cho hết.
Mẹ vẫn nghĩ về cái Tết năm con chín tuổi. Con để dành tiền tiêu vặt suốt mấy tháng rồi mua cho mẹ một con chim thủy tinh nhỏ ở chợ phố Ga. Em con làm gãy đuôi nó khi chưa hết Tết, và con tự tay dán lại, thật chậm, ở bàn bếp. Nó vẫn đứng trên bậu cửa sổ phía trên bồn rửa. Vẫn còn nhìn thấy vệt keo.
Thêm một điều nữa, và con đọc hai lần nhé. Con không cần gọi điện về nhiều hơn. Con không cần về thăm nhiều hơn. Khi con về, đó là cuối tuần vui nhất trong tháng của mẹ. Khi con không về được, mẹ mừng vì đời con bận rộn và đủ đầy như thế. Bố mẹ nuôi con khôn lớn là để có ngày ấy.
Cho mẹ gửi lời thương tới Thảo, và bảo Bi là khi về, cháu được cầm con chim thủy tinh, nếu cháu thật cẩn thận.
Chúc con trai yêu của mẹ năm mới bình an,
Mẹ
Có ba điều nâng đỡ lá thư. Người mẹ khen con là người thế nào, chứ không khen con làm gì, bằng những bằng chứng không ai khác nhìn thấy. Bà trả lại cho con một cái Tết con đã quên một nửa, tới tận vệt keo. Và bà gỡ bỏ cảm giác có lỗi bằng những lời thật rõ: không nợ cuộc gọi nào, không nợ lần về thăm nào. Một người con đã lớn đọc thư cha mẹ có khi cứ chờ một lời nhờ vả ở cuối thư. Khi không thấy lời nào, có khi con sẽ đọc lại lần nữa.
Ví dụ: thư gửi con gái đi học xa, năm nay không về ăn Tết
Có những năm con trai hay con gái không về nhà được: một công việc ở nước ngoài, một khóa học ở một đất nước khác, một tấm vé máy bay đắt bằng một tháng tiền nhà. Đây là thư Tết của một người bố gửi con gái đang du học.
Thu thương của bố,
Đây là cái Tết đầu tiên con không ở nhà, nên bố báo tin nhà trước.
Con mèo vẫn ngủ trên giường con và nhìn bố như thể bố là người đuổi con đi. Bố đã học được cách gọi video cho ra hồn, nên con sẽ không phải nhìn vào tai bố nữa. Sáng nào bố cũng xem thời tiết ở Toronto trước khi xem thời tiết nhà mình. Mẹ con vẫn nấu nồi canh măng, nguyên một nồi đầy, và bố mẹ sẽ ăn luôn phần của con.
Bố nợ con một lời xin lỗi về chuyện ở sân bay. Bố pha trò về cái va li to tướng của con vì bố không làm nổi việc gì khác, và con đi qua cửa an ninh, tưởng bố chỉ đùa cho vui. Bố đâu có đùa. Bố đang cố không khóc trước cả một hàng người lạ.
Nên giờ để bố nói cho đàng hoàng. Bố tự hào về con lắm. Con tự tìm được nhà, tự lo xong chuyện ngân hàng, và qua điện thoại, con nghe như một người biết mình đang đi đâu. Lần nào con gọi về, bố cũng đi khoe với cả xóm.
Con có nhớ đêm Giao thừa năm con tám tuổi, bố con mình đi bộ ra cây cầu bắc qua đường tàu để ngắm đèn thành phố không? Con cố đếm những ô cửa sổ sáng đèn ở mấy tòa nhà cao bên sông, lần nào đếm cũng ra một số khác, hai bàn tay đeo găng đặt trên lan can, hơi thở bay lên thành từng làn khói. Đêm Giao thừa nào bố cũng nghĩ tới con ở đó.
Dù lúc đọc thư này con đang ở đâu, bố mong có ai đó ở cạnh con, và có món gì nóng để ăn. Hè này con về. Bố đã khoanh ngày ấy trên lịch bằng mực đỏ, ba lần, và mẹ con bảo thế là nhiều quá. Vẫn chưa đủ đâu.
Thương con thật nhiều, Bố
Nếu bạn gửi thư giấy qua bưu điện, hãy gửi sớm vài tuần, vì một lá thư đến sau Tết sẽ giống một điều chợt nhớ ra muộn. Hãy tính sao cho thư đến sớm một ngày, đừng để muộn một ngày. Một lá thư được đọc trong đêm Giao thừa, ở một căn phòng thuê, có thể là thứ đầu tiên trong cả tuần khiến con thấy như đang ở nhà.
Thư gửi con nhân cái Tết đầu đời, để mở khi con khôn lớn
Lá thư này không ký tên từ Bắc Cực. Nó là thư của chính bạn, đứng tên bạn, kể về năm đầu tiên, để mở khi con đã lớn. Đây là thư của một người bố gửi con gái chín tháng tuổi.
Ngọc của bố,
Con chín tháng tuổi, đây là cái Tết đầu tiên của con, và con ngủ gần hết cả Tết.
Con có bốn cái răng, cả bốn đều ở hàm dưới. Món đầu tiên con chê là cà rốt. Con đẩy cái thìa ra, nhìn bố, rồi úp cả bàn tay lên miệng. Giờ con vẫn làm thế.
Trong nhà này chẳng ai gọi con là Ngọc. Anh con gọi con là Đậu từ hồi con còn chưa ra đời, và cái tên ấy dính luôn. Đến khi đọc thư này, con tự quyết xem có tha cho anh không nhé.
Hôm nay ông nội bế con bên cửa sổ trong lúc cả nhà nấu cỗ. Con giật cái mũ len trên đầu ông và một cái thìa trên bàn, rồi nhất định không chịu buông cái nào. Con ngủ thiếp đi, tay vẫn nắm cái mũ.
Mẹ con bảo con có đôi bàn tay của bố. Bố thì nghĩ con có cái nhíu mày của mẹ, cái nhíu mày mẹ hay làm lúc đọc sách.
Khi con đọc thư này, con đã lớn rồi. Dù vậy bố vẫn muốn con có được cái Tết này, cái Tết con còn quá bé để nhớ, do chính một người có mặt hôm ấy ghi lại.
Thương con, Bố
Hãy ghi lại cả những chi tiết bạn chắc mẩm sẽ không bao giờ quên: từ đầu tiên con nói, bài hát làm con nín khóc. Đó thường lại là những thứ mất đi trước tiên. Nếu muốn một lá thư được mở vào một ngày sinh nhật, hãy xem thư gửi con để mở năm 18 tuổi. Còn để cất lá thư này trong một chiếc hộp cùng chiếc vòng tay sơ sinh ở bệnh viện và đôi giày đầu tiên, thư gửi tương lai chỉ cách làm một chiếc hộp thời gian bằng giấy giữ được lâu năm.
Thư Tết của ông bà gửi cháu
Một lá thư Tết gửi cháu có thể ngắn hơn và nhẹ nhàng hơn thư của cha mẹ. Nó không phải gánh cả một năm, chỉ phần năm mà ông bà và cháu đã có chung. Lá này là của một người bà gửi cháu trai mười một tuổi.
Khôi của bà,
Ông cháu bảo viết thư cho một thằng bé mười một tuổi là bày vẽ quá. Bà bảo mười một tuổi là tuổi đẹp nhất để nhận thư, và nếu ông nghĩ khác thì ông cứ tự viết cho cháu một lá, thế là ông đi tìm cặp kính lão, trong khi kính đang nằm ngay trên đầu ông.
Năm nay cháu cao hơn bà rồi. Cháu cao vọt lên hồi tháng Tám, lúc bà không để ý, và giờ cháu tì tay lên đầu bà như thể bà là cái cọc rào.
Tháng Ba cháu giúp bà trồng cây mận. Cháu đào hố sâu quá, rồi nông quá, rồi sau một chén trà với hai cái bánh quy thì vừa khéo. (Ông cháu sẽ bảo trồng cây là ý của ông. Không phải đâu.) Và cháu nói: “Bà ơi, khi nào cây có quả, cháu được ăn quả đầu tiên nhé.” Bà đồng ý. Giờ thì có giấy trắng mực đen rồi nhé.
Mẹ cháu cũng từng mười một tuổi. Mẹ cháu cũng bướng y như thế, cũng tốt bụng y như thế, và cũng hay chống khuỷu tay lên bàn. Hồi đó bà chưa bao giờ bảo mẹ cháu là thế cũng được. Giờ bà bảo cháu đây.
Mùng Hai Tết sang ở với bà nhé. Bà trải sẵn giường rồi, và bà đã mua loại nước cam có tép mà chỉ mình cháu uống.
Chúc cháu trai cao lớn của bà năm mới vui vẻ,
Bà ngoại
Kể cho cháu nghe mẹ hay bố của cháu hồi bằng tuổi cháu là người thế nào là việc chỉ ông bà mới làm được. Về chuyện đó, và mọi điều khác ông bà có thể muốn ghi lên giấy, từ chuyện nhà cho tới một đứa cháu chưa chào đời, hãy xem thư gửi các cháu.
Lời ngắn cho thiệp Tết gửi con
Có những năm chỉ kịp viết một tấm thiệp. Mười hai lời chúc Tết ngắn dưới đây là chỗ để bắt đầu, mỗi nhóm bốn lời cho con nhỏ, con tuổi mới lớn và con đã trưởng thành. Hãy dùng một câu làm dòng đầu, rồi thêm một điều chỉ bạn nhìn thấy. Chỗ ngoặc vuông là chỗ dành cho điều của bạn.
Cho con nhỏ:
- Năm nay con đã biết [ ]. Bố mẹ thích ngắm con làm điều đó lắm.
- Câu buồn cười nhất con nói năm nay là “[ ]”. Bố mẹ đã kể cho cả nhà nghe rồi.
- Con hỏi bố mẹ vì sao [ ], mà đến giờ bố mẹ vẫn chưa biết. Sang năm hỏi lại nhé.
- Bức tranh nào con tặng cũng đang dán trên tủ lạnh. Hết chỗ rồi, và bố mẹ mừng vì thế.
Cho con tuổi mới lớn:
- Bố mẹ ít khi nói ra, nên giờ viết hẳn bằng mực ở đây: bố mẹ quý con người của con.
- Năm nay khó khăn, và con vẫn bước tiếp. Bố mẹ thấy rõ nhất vào cái ngày con [ ].
- Con không cần phải tính xong hết mọi thứ. Bằng tuổi con, bố mẹ cũng đâu có.
- Dù năm tới thế nào, mâm cơm nhà mình lúc nào cũng có một chỗ cho con.
Cho con trai hay con gái đã trưởng thành:
- Bố mẹ vẫn kể với mọi người về lần con [ ]. Đó vẫn là chuyện bố mẹ thích kể nhất.
- Năm nay rốt cuộc bố mẹ cũng [ ], cái việc con cứ giục mãi. Con nói đúng.
- Cái [ ] con tặng vẫn là cái bố mẹ dùng hằng ngày. Cảm ơn con đã hiểu bố mẹ đến thế.
- Nghĩ về năm nay, bố mẹ nghĩ tới [ ]. Kể bố mẹ nghe con nghĩ tới điều gì.
Một câu chỉ là điểm bắt đầu. Nếu một câu trong số này làm bạn nhớ ra một khoảnh khắc, hãy viết khoảnh khắc ấy ngay bên dưới, và bạn đã đi được nửa đường tới một lá thư, mà lá thư mới là món quà thật sự.
Lá thư đến tay con bằng cách nào
Có ba cách trao thư, và cách giản dị nhất thường là cách tốt nhất. Trao tận tay, vào tối hôm trước hoặc ngay trong ngày, và để con đọc một mình trước nếu con muốn. Gửi qua bưu điện, với tên con viết tay ngoài phong bì, nếu con sống xa, và gửi cho sớm. Hoặc hẹn ngày gửi, cách hợp với một đứa con ở xa, một lá thư cho một cái Tết nhiều năm nữa, hay một lá thư bạn muốn viết ngay tối nay khi năm cũ còn tươi nguyên trong trí nhớ.
Với cách thứ ba, có Goodbye App: miễn phí, bằng mười lăm ngôn ngữ, có trên web và trên Android, gửi thư qua email tới những người bạn nêu tên. Bạn chọn ngày và giờ thư được gửi đi: Tết năm nay, hoặc một cái Tết xa đến ba mươi năm nữa. Nếu con sống ở múi giờ khác, hãy tính đến phần chênh lệch. Không ai thấy lá thư cho tới khi nó được gửi. Nếu bạn bật cơ chế bảo vệ khi ngưng hoạt động, vốn không bắt buộc (ngưỡng từ 3 đến 45 ngày), thư của bạn có thể được gửi sớm hơn nếu tài khoản của bạn im lặng lâu ngần ấy.
Mỗi lá thư mang lời của bạn và một bản ghi âm giọng nói của bạn. Nếu bạn muốn gửi một tấm ảnh, ảnh sẽ đi trong một bài đăng hẹn ngày, có thể chỉ chia sẻ với những người bạn chọn. Bé còn nhỏ, chưa có địa chỉ email, thì có thể gửi thư tới người bố hoặc người mẹ còn lại, với tên bé ở ngay dòng đầu.
Nếu bạn viết cho những cái Tết mình có thể không còn được đón
Có những người cha người mẹ đọc trang này mà nghĩ về Tết năm nay ít hơn là về những cái Tết sau đó, vì họ đang bệnh nặng và có thể không còn ở bên con những năm ấy. Nếu đó là bạn, đây là câu quan trọng nhất trên trang này: bạn không phải viết cho từng năm một. Một lá thư là đủ. Chỉ một lá thư Tết nói điều bạn nhìn thấy ở con, điều bạn còn nhớ, và điều bạn mong cho con cũng có thể được đọc đi đọc lại suốt phần đời còn lại của con.
Nếu còn sức để viết thêm, hãy viết theo thứ tự quan trọng nhất với bạn, và dừng lại bất cứ khi nào bạn cần. Bài hướng dẫn của chúng tôi về thư sinh nhật cho những năm bạn có thể không còn ở đó bàn chuyện nên viết bao nhiêu lá, còn thư cho con sau chẩn đoán bệnh nan y nói nên ưu tiên viết gì khi sức lực có hạn. Không bài nào đòi bạn phải làm hết mọi thứ.
Những câu hỏi thường gặp
Thư Tết gửi con nên dài bao nhiêu? Khoảng 200 đến 400 chữ: một hai trang viết tay, hoặc hai đến ba phút đọc to. Ngắn hơn cho con nhỏ, dài hơn cho con đã lớn.
Nên viết tay hay gửi qua email? Viết tay nếu bạn có thể trao tận tay con, vì chính tờ giấy cũng thành một phần của món quà. Gửi email nếu con ở xa hoặc bạn muốn thư được gửi đi vào một ngày định sẵn. Hoặc làm cả hai: giữ tờ viết tay cho lần gặp tới, và gửi chính những lời ấy qua email.
Viết gì cho một đứa con đã lớn mà mình không còn gần gũi? Một điều ngắn gọn và không đòi hỏi gì: một kỷ niệm có thật, một điều bạn trân trọng ở con bây giờ, và một dòng giản dị nói rằng cửa nhà vẫn mở, không kèm điều kiện nào. Hãy để ngoài thư chuyện ai đã nói gì. Một lá thư không cần hồi đáp thì có thể đọc mà không sợ. Nếu con đã xin bạn đừng liên lạc, hãy tôn trọng điều đó: lá thư không phải là lối vòng để lách qua nó.
Một lá cho tất cả các con, hay mỗi đứa một lá? Mỗi đứa một lá, dù chỉ ngắn thôi. Anh chị em vẫn so với nhau, và một lá thư chỉ có tên mình ở đầu thư cho mỗi đứa biết rằng mình được nhìn thấy như một con người riêng. Hãy giữ độ dài các lá gần bằng nhau, để không đứa nào ngồi đếm dòng.
Bắt đầu viết thư Tết hằng năm bây giờ có muộn không? Không. Hãy bắt đầu từ năm nay, dù con bao nhiêu tuổi, và nói rõ ngay dòng đầu: “Đây là lá thư đầu tiên, và từ nay Tết nào cũng sẽ có một lá.” Một truyền thống bắt đầu khi con bốn mươi tuổi thì đến lúc con năm mươi vẫn là một truyền thống.
Tôi có thể hẹn gửi thư cho một cái Tết nhiều năm nữa không? Được, nếu thư đi bằng email chứ không phải trên giấy. Hãy dùng một địa chỉ mà bạn nghĩ con sẽ giữ nhiều năm, và đừng hứa với con một phút cụ thể nào: email có nhịp đi riêng của nó.
Tôi có thể kèm ảnh trong thư không? Trên giấy thì được: kẹp một tấm ảnh in vào phong bì. Qua email, hãy để lá thư chỉ gồm lời và giọng nói của bạn rồi gửi ảnh riêng, như phần Lá thư đến tay con bằng cách nào đã giải thích.
Every person has a legacy®
Bắt đầu
