
Cenazedeki herkes bir babayı, bir dostu, bir ağabeyi, bir iş arkadaşını kaybediyor. Siz her sabah birlikte kahvaltı ettiğiniz insanı kaybediyorsunuz. Son birkaç günün bir yerinde, telefonlarla evrakların arasında, biri size usulca birkaç söz söylemek isteyip istemediğinizi sordu. Vefat eden eşe sözler bulmak, eş için bir cenaze konuşması yazmak başka hiçbir konuşmaya benzemez: bunu, bütün salonun en çok merak ettiği kişi yazar.
Aşağıda altı konuşma var: kırk altı yıllık evliliğin ardından bir kadın, eşi için konuşan bir koca, uzun bir hastalıktan sonra bir kadın, kocası hiç beklenmedik biçimde ölen genç bir kadın, kocasının yetişkin çocuklarının önünde konuşan ikinci eş ve ailenin teşekkürüyle biten kısa bir konuşma. Her birinin başında kaç dakika sürdüğü yazıyor, arkasından da neden işe yaradığını anlatan bir iki satır geliyor. Hepsinden önce de yalnızca bir eşin cevaplamak zorunda olduğu soru var: ayağa kalkıp kalkmamak.
Eş için cenaze konuşması sizden ne ister?
En çok siz biliyorsunuz, salon ise başka birini tanıyor. İş arkadaşları toplantıyı yöneten insanı tanıdı. Çocuklar bir anneyi ya da babayı tanıdı. Siz onun sabahın altısında ve kötü bir günün sonunda kim olduğunu biliyorsunuz. Bildiklerinizin çoğu mikrofon başında söylenmez, söylenmesi de gerekmez. Evliliğin içinden küçük tek bir şey yeter.
Aynı zamanda cenaze sahibisiniz. İnsanlar elinizi tutmak, başsağlığı dilemek için sıraya girecek. Pek çok ailede gelenlere teşekkür etmek de eşe düşer; bazen anma sözleriyle aynı nefeste. Bunlar iki ayrı iştir ve sizden hangisinin istendiğini bilmek işinizi kolaylaştırır.
Çocuklarınız dinliyor. İster altı yaşında olsunlar ister altmış, babaları ya da anneleri hakkında söylediğiniz şey onların saklayacağı bir cümledir. Taşıyabilecekleri bir şey söyleyin.
Kimse sizden metin olmanızı beklemiyor. Bir salon, eşini kaybetmiş birini herkesten daha uzun bekler. Bu size gösterilen bir inceliktir ve kullanmaya hakkınız var.
Kendiniz konuşmalı mısınız?
Zorunda değilsiniz. Pek çok ailede eş konuşmaz ve kimse bunu yadırgamaz. Bizde bu sözler çoğu zaman cami avlusunda değil; mezar başında, taziye evinde, yedisinde ya da kırkında okutulan mevlidin ardından, cemevindeki törende ya da sonradan yapılan bir anma toplantısında söylenir. Hangisi olursa olsun önünüzde üç dürüst yol var ve üçü de sizin konuşmanızdır.
- Yazın ve kendiniz okuyun. Büyük puntoyla yazdırın, beş dakikayı geçirmeyin ve ikinci bir kopyayı ön sırada oturan birine verin; siz durursanız o bitirsin.
- Yazın, başkası okusun. Oğlunuz, kızınız, kız kardeşiniz ya da töreni yöneten kişi. Tek bir cümleyle başlar: “Bunlar Nermin Hanım'ın sözleri, okumamı kendisi istedi.” Salon yine sizi duyar.
- İki dakika konuşun ve teşekkür edin. Kısa bir anma, ardından ailenin gelenlere teşekkürü. Bu sayfadaki son konuşma böyle kuruldu.
Tek bir sınamayla karar verin: taslağı yalnızken, iki kez, yüksek sesle okuyun. İkincisinde sonuna varabiliyorsanız o gün de büyük ihtimalle varırsınız. Varamıyorsanız ikinci yolu seçin ve bunun için kimseden özür dilemeyin.
Size en yakın konuşmayı seçmek
Buradaki çiftler hayal ürünü. Durumu sizinkine en yakın olan konuşmadan başlayın, içine kendi adlarınızı ve kendi mutfağınızı koyun, altındaki nottan da onu neyin ayakta tuttuğunu okuyun. Süreler dakikada yaklaşık 90 ile 100 kelimeye göre hesaplandı; bu, dolu bir salonda yavaş okuyan birinin hızıdır.
Bir ya da iki dakikalık bir sürüme ihtiyacınız varsa, kısa anma konuşması örneklerimizde eş için iki tane var. Boş bir sayfadan başlamayı tercih ederseniz yöntem anma konuşması yazma rehberimizde. Konuşma anneniz ya da babanız içinse ve onu geride kalan eşle birlikte yazıyorsanız, anne için cenaze konuşması örneklerine ve baba için anma konuşması örneklerine bakın.
Bir kadından, uzun bir evliliğin ardından
Yüksek sesle yaklaşık üç dakika. Yetmiş yaşında bir kadından, kırk altı yıl evli kaldığı ve pek konuşmayan kocası için.
Kocam kırk altı yıl boyunca her sabah yediye on kala başucuma bir bardak çay getirdi. Size o çayı anlatmak istiyorum, çünkü onun hakkında bildiğim en doğru şey bu ve çünkü çoğunuz yalnızca musluğunuzu, panjurunuzu onaran Hasan'ı tanıdınız.
Evlendiğimiz hafta başladı. Yirmi dört yaşındaydım, sabahları sevmezdim ve o bunu benden önce anlamıştı. Bardağı benim tarafıma, komodinin üstüne koydu, “Yediye on var, Nermin” dedi ve mutfağa döndü. Teşekkür beklemedi. Kırk altı yılda herhangi bir şey için teşekkür beklediğini hatırlamıyorum.
Konuşma adamı değildi. Kızımız doğduğunda hastane odasının kapısında tam bir dakika durdu, sonra “Eh. Geldi işte” dedi. Emekli olduğunda iş yerinde yemek verdiler; bütün konuşması “Hepiniz sağ olun, hakkınızı helal edin” oldu ve oturdu. İnsanlar bunu bazen soğukluk sandı. Tam tersiydi. Ona göre söz ucuzdu, insan yapacağını yapıp göstermeliydi.
O da gösterdi. Nöbetim olan her kış sabahı benden önce inip ısıttığı arabayla gösterdi. Yan komşumuz Hatice Hanım eşini kaybedince, ne ona ne bana tek kelime etmeden onardığı bahçe duvarıyla gösterdi; ben bunu yıllar sonra Hatice Hanım'dan öğrendim. Ve yediye on kala gösterdi.
Bu hafta uyuyamadığım için saydım. On altı bini aşkın bardak çay ediyor. Bazılarını kaçırdı; şehir dışında olduğu günler ve kalça ameliyatından sonraki iki hafta. O iki hafta çayı ben götürdüm, “Açık olmuş” diye söylendi.
Sonuncusu üç salı önceydi. Elleri artık titriyordu, çayın yarısı tabağa dökülmüştü. İlk gün ne dediyse onu dedi: “Yediye on var, Nermin.”
Aysel, Murat: babanız sizi de beni sevdiği gibi sevdi; yani sessizce ve tek bir gün ara vermeden. Bir gün olsun şüpheye düştüyseniz, düşmeyin. Ben oradaydım.
Üç haftadır çayımı kendim demliyorum ve iyi demleyemiyorum. Ama yediye on kala demliyorum. Hasan için bir şey yapmak isterseniz çelenk göndermeyin. Birinin başucuna bir bardak çay götürün ve teşekkür beklemeyin.
Neden işe yarıyor: tek bir alışkanlık bütün evliliğin yerini tutuyor ve salon o adamı tek bir sıfat duymadan görüyor. Söylediği üç kuru cümle olduğu gibi aktarılıyor, böylece onu tanıyanlar sesini duyuyor. Çocuklara söylenen birkaç kısa cümle, az konuşan bir babanın çocuklarının içinde taşıdığı soruya cevap veriyor. Eşiniz konuşkan biri değildiyse bunu anlatmayın. Söylediği o birkaç sözü aktarın.
Bir kocadan, vefat eden eşine sözler
Yüksek sesle yaklaşık üç dakika. Altmışlı yaşlarında bir kocadan; aileyi, takvimi ve mahallenin yarısını çekip çeviren eşi için.
Bana kısa kesmem söylendi. Söyleyen Gülay'dı; mart ayında, arabada, bulaşık makinesini yanlış dizdiğimde kullandığı sesle. Uzatırsam kime şikâyet edeceğinizi biliyorsunuz yani.
Onunla 1984'te, yağmurda, bir otobüs durağında tanıştım. Onun şemsiyesi vardı, benim yoktu. Bir süre bana baktı, sonra “Gel bari, ıslanma” dedi. O gün bugündür onun şemsiyesinin altındayım.
Siz işleri yoluna koyan Gülay'ı tanırsınız. Mahalle kermesi, okul aile birliği, yangından sonra Yılmazlar için toplanan yardım. Mutfakta bir çekmecesi vardı; içinde her biriniz için bir liste dururdu. Doğum günleri, kime ne dokunur, kimin annesi hastanede. O çekmece yüzünden ona takılırdım. Perşembe günü açtım ve oturmak zorunda kaldım.
Belki bilmediğiniz, bütün bunların ne için olduğudur. Gülay kimsenin hiçbir şeyi hatırlamadığı bir evde büyüdü. On yaşına gelmeden doğum günü iki kez unutulmuş. Bunu bana evliliğimizin başında bir kere anlattı, bir daha da açmadı. Yalnızca kırk yıl boyunca, elinin uzandığı hiç kimsenin başına aynı şey gelmesin diye uğraştı.
Bunu yumuşak yumuşak da yapmazdı. Geç kaldıysanız duyardınız. Kermese yanlış şeyi getirdiyseniz yine duyardınız, sonra da elinize bir liste verilirdi. Oğlumuza göre Türkçenin en korkutucu cümlesi “Ben sana yazdım, kâğıtta duruyor”dur. Ama bir düşünün: kaçınız bugün burada, çünkü bir zaman, kötü bir haftanızda, kapınızın önünde kapağına nasıl ısıtılacağı bantla yapıştırılmış bir tencere buldunuz?
Hastanede bana da bir liste yazdı. İki sayfa. Kombi ustasının numarası var, aidatın yatırılacağı gün var, bir bardak pirince ne kadar su konacağı var. En alt satırda şu yazıyor: “İnsanları eve çağır. Canın istemeyecek. Yine de çağır.”
Ben de sizi eve çağırıyorum. Ev dağınık, misafir tabaklarını da bulamıyorum. Yine de gelin. Yanlış şeyi getirin. Artık size bir şey diyecek kimse yok.
Şemsiye için sağ ol, Gülay. Kısa kestim. Aşağı yukarı.
Neden işe yarıyor: konuşma, kocanın kendisiyle dalga geçtiği ve eşinin de yapacağı türden bir şakayla açılıyor; bu, salona gülümsemenin serbest olduğunu söylüyor. Dönüş tek bir paragrafta geliyor: herkesin takıldığı alışkanlığın sebebi ortaya çıkıyor. Kusurları da konuşmanın içinde, sevgiyle söylenmiş; övgüyü inandırıcı kılan da bu. Sonu ise eşinin kendi listesi veriyor, yani konuşmadaki son talimat onun.
Uzun bir hastalığın ardından
Yüksek sesle yaklaşık iki buçuk dakika. Ellili yaşlarında bir kadından; kocası iki yıl süren bir kanserin ardından öldü. Okulunda yapılan anma toplantısı için, salona hastalıktan önceki adamı geri vermek üzere yazıldı.
Son iki yıldır Kemal'i soranlar tahlillerini sordu. Tomografi ne çıktı, tedavi nasıl gidiyor, morali nasıl. Sormanız incelikti, her seferinde minnet duydum. Ama ben iki yıl hastalıkla yaşadım; bugün üç dakikalığına kocamı geri istiyorum.
Kemal hayatımda gördüğüm en kötü oyuncuydu ve her fırsatta oynardı. Düğünlerde, mutfakta, bir keresinde de bir otoparkta, çünkü başkasının arabasında güzel bir şarkı çalıyordu. Tek bir figürü vardı. Çocuklar ona “çim biçme makinesi” der. Onu bizim düğünümüzde, babaannemin gözü önünde de yaptı; babaannem epeyce yüksek sesle “Bu çocuğun bir şeyi mi var?” diye sordu.
Yirmi altı yıl coğrafya öğretmenliği yaptı; bir nehrin yanından, hangi yöne ve neden aktığını anlatmadan geçemezdi. Keyif için harita okurdu. Bizi dört ayrı şehirde, büyük bir özgüvenle kaybetti ve her seferinde aynı şeyi söyledi: “Kaybolmadık. Daha önce gelmediğim bir yerdeyiz.”
Son iki yılda bu cümleyi çok düşündüm. Bir kere de hastanede söyledi; yanlış asansöre binmiştik, onkolojinin önündeki koridordaydık. Hemşire güldü. Ben o gün gülemedim.
Hastalık hakkında tek bir şey söyleyeceğim, sonra onunla işim bitecek. Korkuyordu, her zaman cesur değildi, bazı günler hiç çekilmezdi. Burada hasta olan ya da bir hastayı seven kimse, bunun zarafetle yapılması gerektiğini düşünsün istemem. Gerekmiyor. Onun en kötü günlerde yaptığı şey, günümün nasıl geçtiğini sormak ve cevabı dinlemekti. O kadar. Yetti.
Dördüncü katın hemşireleri, üçünüz buradasınız: perdeyi nasıl sevdiğini öğrendiniz. Sağ olun.
Deniz, Elif: babanız iki yıl hastaydı, elli bir yıl kendisiydi. Siz elli bir yılı saklayın.
Birazdan çalacak şarkıyı kendisi seçti. Size şunu iletmemi istedi: çim biçme makinesi serbesttir.
Neden işe yarıyor: salonun iki yıldır yaptığı şeyin adını koyuyor, sonra yüksek sesle başka bir şey istiyor. Hastalığa tek ve dürüst bir paragraf düşüyor; bu, onu izlemiş herkesi rol yapmaktan kurtarıyor. Gerisi adamın kendisine ait. Çocuklara söylenen cümle, yıllarca kendi kendilerine tekrar edebilecekleri bir hesap. Hastalık uzun sürdüyse ona bir paragraf verin, hakkında doğru bir şey söyleyin ve insana geri dönün.
Ani bir ölümün ardından
Yüksek sesle yaklaşık iki buçuk dakika. Otuzlu yaşlarında, iki küçük çocuğu olan bir kadından; kocası hiçbir belirti vermeden öldü. Bir koca da pek az şey değiştirerek kullanabilir.
Dokuz gün önce Emre işe giderken kapıdan seslendi: “Kıza yine o dinozorlu ayakkabıları giydirme okula.” Bana söylediği son şey buydu. Bütün hafta buna kızdım. Daha güzel bir şey istiyordum. Bir karta yazılabilecek bir şey.
Fikrimi değiştirdim. Emre tam olarak buydu. Aklı ayakkabılardaydı. Aklı hep ayakkabılarda, beslenme çantalarında, çocuk koltuğunun kemerinin düzgün takılıp takılmadığındaydı. O kemeri her seferinde kontrol ederdi; ben az önce takmış olsam da, az önce taktığımı söylesem de.
Size bunun bir anlamı olduğunu söylemeyeceğim. Otuz sekiz yaşındaydı. Buzdolabının üstünde, çocuklar büyüyünce yapılacaklar diye bir listemiz vardı; ilk madde “uyumak”tı. “Yeri şimdi daha rahat” diyenlere de bir şey diyemiyorum, ama onun yeri burada rahattı. Burayı seviyordu; bizimle, bir cumartesi sabahı, Defne hangi hayvanı isterse o şekilde pankek yapmaya çalışıp beceremezken.
Size söyleyebileceğim, onunla dokuz yılın nasıl geçtiği. Kolay geçti. Zor şeyler olmadı demiyorum. Onunla evli olmak kolaydı diyorum. İlk özür dileyen o olurdu. Her işin sıkıcı yarısını o yapardı. İstediğim işe girdiğimde ve bu, bir yıl boyunca çocukları okula hep onun götürmesi anlamına geldiğinde “İyi olmuş” dedi ve Defne'nin saçını örmeyi öğrendi.
Defne altı, Can üç yaşında; bugün kız kardeşimin yanındalar. Bir gün bana babalarının nasıl biri olduğunu soracaklar ve yanlış anlatmaktan korkuyorum. O yüzden sizden bir şey istiyorum. Emre'yle ilgili bir hatıranız varsa bu hafta, aklınızdayken yazın ve bana gönderin. Hele küçük olanları. Hepsini bir kutuda saklayacağım; çocukların, yüz kişinin sıradan salı günlerinden yapılmış bir babası olacak.
Emre. Dinozorlu ayakkabıları giydi. İzin verdim. Sen de verirdin.
Neden işe yarıyor: ani bir ölümden sonra herkesin söylediği iki şeyi, bunun bir anlamı olduğunu ve onun artık daha rahat olduğunu geri çeviriyor; salondakiler birinin bunu yaptığını duyunca rahatlıyor. Sıradan son sözler adamın portresine dönüşüyor. İstek ise eli kolu bağlı bir salona, süresi belli gerçek bir iş veriyor. İnsanlardan bir hatıra yazmalarını isterseniz nereye göndereceklerini söyleyin, çıkarken kapıda bir kez daha tekrarlayın.
İkinci evlilik: çocukları da salondayken
Yüksek sesle yaklaşık iki dakika. On dört yıllık ikinci eşinden; oğlundan sonra konuşuyor, yetişkin çocukları ve onların annesi de orada.
Tolga az önce size, ona balık tutmayı öğreten babayı anlattı; buna ekleyebileceğim tek kelime yok. Ben o adamı tanımadım. Orhan'la o elli altı yaşındayken tanıştım, on dört yıl yanımdaydı. Size o yılları anlatmak istiyorum, çünkü kefil olabileceğim yıllar yalnızca onlar.
Onu tanıdığımda hatalarının çoğunu yapmış bitirmişti ve hangileri olduğunu biliyordu. İkinci buluşmamızda bana, çocukları küçükken fazla çalıştığını ve önünde ne kadar zaman varsa bunu bir daha yapmayacağını söyledi. Laf olsun diye söylüyor sandım. Öyle değilmiş. On dört yıl boyunca her doğum gününe dört saat araba sürdü. Torunlarının öğretmenlerinin adını öğrendi. Sizden biri arar diye yemekte telefonunu masanın üstünde tuttu; aradığınızda da masadan kalktı.
Tolga, Selin, Burcu: ben hiçbir zaman anneniz olmadım, olmaya da kalkmadım. Sizin bir anneniz var, burada; Orhan da benim yanımda ondan her söz edişinde saygıyla söz etti. Size anlatabileceğim şey, masanın karşısında oturan kişi olarak gördüğümdür: telefon çalıp da arayan sizlerden biri olunca yüzünün aldığı hâl. Bunu birkaç bin kere gördüm. Bilin istedim.
Biz birbirimize geç geldik; bir sürü eşyayla ve iki ayrı alışkanlık takımıyla. Yürüdü, çünkü o rol yapacak yaşı geçmişti. Onu tanıdığım her gün bana iyi davrandı. Bizim yaşımızda insana bundan fazlası pek gerekmiyor.
İlk yıllar sizin. Son on dört yıl, izninizle, benim. Onlara iyi bakacağım.
Neden işe yarıyor: uzun geçmişi daha ilk cümlede sahiplerine geri veriyor ve yalnızca kendi yaşadığını sahipleniyor. İlk eş bir kez, sade bir cümleyle anılıyor; kimsenin alınacağı bir şey yok. Sonra çocuklarına yalnızca kendisinin görebildiği tek şeyi anlatıyor. Sizinki de ikinci evlilikse hangi yılların sizin olduğunu söyleyin ve onun çocuklarına bilemeyecekleri bir şey verin.
Kısa bir konuşma ve ailenin teşekkürü
Yüksek sesle iki dakikadan az. Pek çok yerde geride kalan eş en son ve kısaca konuşur, gelenlere teşekkür etmesi de beklenir; bizde bu çoğu zaman definden sonra, taziye evinde ya da mevlidin ardından verilen yemekte olur. Bu konuşma ikisini de yapıyor, bu sırayla.
Kısa keseceğim, çünkü Sevim uzun konuşmaya dayanamazdı; şimdi olsa saatine bakıyordu.
Otuz bir yıl evli kaldık. Bu sürede yol tarifi yüzünden çıkan her tartışmayı o kazandı; ev konusunda da, köpek konusunda da, kardeşim konusunda da haklı çıktı. Yemek yaparken türkü söylerdi, hep aynı dört türküyü; bu akşam birine sinir olabilmek için çok şey verirdim.
Kısa bir süre hasta yattı ve sonuna kadar kendisiydi. Son akşam bana domateslerin sulanması gerektiğini söyledi. Onda da haklıydı.
Kızlarımız ve kendi adıma, geldiğiniz için teşekkür ederim. Bazılarınız uzun yoldan geldi. Dördümüze birden bakan palyatif servisin çalışanlarına ve ayın dokuzundan beri mutfağa girmeme izin vermeyen komşularımıza teşekkür ederim. Yazdıklarınız için de sağ olun. Hepsini okudum; ağır ağır, hepsine cevap vereceğim.
Sevim, yemek hazır demeden sizi göndermemi istemezdi. İçeride sofra kuruldu, kimse aç gitmesin. Buyurun, yiyin ve kızlara anneleriyle ilgili bir hatıra anlatın. Biriktiriyorlar.
Neden işe yarıyor: anma kısmı üç cümlelik sade ayrıntıdan ibaret, teşekkürler de belirli; bu yüzden ikisi de kalıp gibi durmuyor. Teşekkür ederken tek tek kişileri değil grupları sayın; isim listesinde her zaman biri unutulur. Sözü, insanlara bundan sonra nereye gideceklerini söyleyerek bitirin. Az önce teşekkür edilmiş bir salon, kalkabileceğinin söylenmesini bekler.
Çocuklarınızın önünde konuşmak
Yaşları kaç olursa olsun konuşmayı o günden önce onlara gösterin. Yetişkin çocuklar anne babalarının evliliği hakkında hiçbir şeyi bir mikrofondan öğrenmemeli; küçük çocuklar da ne olacağını bildiklerinde daha rahat eder. Onlara bir kez, adlarıyla, bir iki cümleyle seslenin. Onların yerine konuşmayın: “çocuklar yıkıldı” cümlesini söylemek ya da söylememek onlara aittir.
Küçüklerse, ağlayabileceğinizi ve bunda bir sakınca olmadığını önceden söyleyin, onları güvendikleri birinin yanına oturtun. Yetişkinlerse ve içlerinden biri de konuşacaksa, hangi hatırayı kimin anlatacağını kararlaştırın ve siz en sona kalın. Sözü eş kapatır; kimse sizden sonra konuşmak zorunda kalmamalı.
Bir aileyle, bir hastaneyle ya da ölen kişiyle hesap gören her şeyi dışarıda tutun. Cenaze bunun yeri değildir ve çocuklarınız bunu orada yaptığınızı unutmaz. Evlilik zor geçtiyse de içindeki iyi şeyi dürüstçe, kısaca söyleyip durabilirsiniz. Kısa anma konuşması örneklerimizdeki, karmaşık bir ilişki için yazılmış örnek bu tonu gösteriyor.
Yalnızca bir eşin cevaplayabileceği beş soru
Yukarıdan bir satır ödünç almadan önce bu sorulara yirmi dakika ayırın. Cevaplar, bir insanın yalnızca onunla aynı evde yaşamış kişinin bildiği taraflarıdır.
- Her gün yaptığı ve başka kimsenin görmediği şey neydi? Çay, ısıtılan araba, holde yanık duran ışık. Gündelik bir alışkanlık, sayabileceğiniz her meziyetten fazlasını söyler.
- Hangi sözünü onun yerine siz tamamlayabilirdiniz? O deyiş, o şikâyet, her sofrada anlatılan o fıkra. Olduğu gibi aktarın; salon sesini duyar.
- Salondakiler onu tanımadan önce nasıl biriydi? İlk karşılaşma, ilk kiralık ev, paranın hiç olmadığı o yıl. Geriye kalan tek tanık sizsiniz.
- Tatlı tatlı ne yüzünden tartışırdınız? Yol tarifi, kombinin derecesi, bulaşık makinesinin nasıl dizileceği. Sevgiyle anlatılan, bitmeyen küçük bir tartışma bir evliliğin portresidir.
- Sizden ne yapmanızı istedi? Bir tembihi, bir listesi, çalınacak şarkıyla ilgili bir isteği varsa söyleyin. Böylece kendi anma konuşmasında onun da bir cümlesi olur.
Üzerine kuracağınız bir cevap seçin, bir başkasını da son paragrafa saklayın. Sonra ikinizi de tanıyan birine okuyun. Size özel bir şakanın bir cümlelik açıklama isteyip istemediğini o söyler; kendisine sorulmuş olmasına da sevinir.
Birbirinize hâlâ söyleyebileceğiniz sözler
Bunu yazarken büyük ihtimalle onun el yazısıyla tek bir şey daha, ya da sıradan bir şey söyleyen sesini dilediniz. Bazı insanlar bulur: çekmecede bir kâğıt, telefonda bir sesli mesaj. Sizde bir sesli mesajı varsa, vefat eden birinin sesli mesajını saklama rehberimiz hat kapatılmadan önce onu nasıl koruyacağınızı anlatıyor.
Bir gün bu konuşma tersinden yazılacak ve sevdiğiniz biri gece yarısı mutfak masasında oturan kişi olacak. Goodbye App'te adını yazdığınız insanlara bir mektup yazabilir ve ona kendi sesinizden bir kayıt ekleyebilirsiniz. Her mektubun e-postayla hangi gün ve saatte gideceğini, otuz yıl sonrasına kadar siz seçersiniz; mektup gönderilene kadar gizli kalır. Ücretsizdir. Hayat arkadaşınız için mektup yazma rehberimiz içine neler konabileceğini gösteriyor. Bunu kimsenin bu hafta yapması gerekmiyor. Bekleyebilir.
Sık sorulan sorular
Anma konuşmasını eş mi yapmalı? Yalnızca isterseniz. Bir oğulun, bir kızın ya da yakın bir dostun konuşması da, eşin en sonda birkaç söz söylemesi de aynı ölçüde olağandır. Yazıp bir başkasına da okutabilirsiniz; o da sizin konuşmanızdır.
Vefat eden eşime sözlere, kocam ya da karım için konuşmaya nasıl başlarım? Evliliğin içinden tek ve sade bir gerçekle: “Kocam kırk altı yıl boyunca her sabah yediye on kala bana bir bardak çay getirdi.” Sonra bir paragraf boyunca o gerçeğin yanında kalın. Teşekkürler, tarihler ve hayatının ana hatları sonraya ya da hayat hikayesini okuyacak kişiye kalabilir.
Ne kadar sürmeli? Asıl konuşmacı sizseniz üç ile beş dakika, başkalarından sonra sözü kapatıyorsanız yaklaşık iki. Bu sayfadaki konuşmalar iki dakikadan azla yaklaşık üç dakika arasında sürüyor.
Ya bitiremezsem? Törenden önce ön sırada oturan birine ikinci bir kopya verin ve ne yapacağını söyleyin: beklesin, sonra gelip yanınızda dursun, siz başınızı sallarsanız kaldığınız yerden okusun. Bunu planlayanların çoğunun buna ihtiyacı olmaz. Gerisi anma konuşmasını ağlamadan okuma rehberimizde.
Evli değildiysek ya da çok kısa süre evli kaldıysak ne derim? Birbiriniz için ne olduğunuzu kendi kelimenizle söyleyin; hayat arkadaşım, nişanlım ya da evimi paylaştığım insan deyin ve ne kadar sürdüğünü ekleyin. Kısa süre, daha küçük bir kayıp demek değildir; salonda da kimse yıl saymıyor.
Konuşmada teşekkür etmek zorunda mıyım? Her gelenekte değil, ama pek çoğunda ailenin teşekkürü eşten beklenir. Emin değilseniz töreni kim yönetiyorsa ona sorun. Teşekkürü gruplarla sınırlı tutun: uzaktan gelenler, ona bakanlar, yazanlar.
Mizah kullanabilir miyim? Evet, onunsa. Onun yaptığı ya da sizin hakkınızda yapacağı bir şaka salona nefes aldırır. Başa yakın bir yere koyun, ardından da doğru bir şey söyleyin.
Every person has a legacy®
Başla




