
Alle anderen op de uitvaart verliezen een vader, een vriendin, een broer, een collega. Jij verliest degene met wie je elke ochtend ontbeet. En ergens in de afgelopen dagen, tussen de telefoontjes en de formulieren door, heeft iemand voorzichtig gevraagd of je zelf iets wilt zeggen. Een speech voor de uitvaart van je man of je vrouw is de enige die geschreven wordt door degene over wie de hele zaal zich zorgen maakt.
Hier staan zes toespraken: van een vrouw na zesenveertig jaar huwelijk, van een man voor zijn vrouw, van een vrouw na een lange ziekte, van een jonge weduwe wier man plotseling overleed, van een tweede vrouw die spreekt waar zijn volwassen kinderen bij zijn, en een korte die eindigt met het dankwoord namens de familie. Boven elke toespraak staat hoeveel minuten hij duurt, en eronder een paar regels over waarom hij werkt. Daarvoor komt de vraag die alleen een man of vrouw eerst moet beantwoorden: of je wel zelf gaat staan.
Wat een speech voor de uitvaart van je man of vrouw van je vraagt
Jij wist het meest, en de zaal kent iemand anders. Collega's kenden degene die de vergadering leidde. De kinderen kenden een ouder. Jij weet wie hij of zij was om zes uur 's ochtends en aan het eind van een slechte dag. Het meeste van wat je weet, kun je niet achter een microfoon zeggen, en dat hoeft ook niet. Eén klein ding van binnen uit het huwelijk is genoeg.
Je bent ook de gastvrouw of gastheer. Mensen gaan in de rij staan om je handen vast te houden. In veel families wordt van de man of vrouw ook verwacht dat die iedereen bedankt voor het komen, soms in één adem met de herinnering. Dat zijn twee verschillende taken, en het helpt om te weten welke van de twee je gevraagd is.
Je kinderen luisteren. Of ze nu zes zijn of zestig, wat jij over hun vader of moeder zegt, is een zin die ze bewaren. Zeg iets wat ze mee kunnen nemen.
Niemand verwacht dat je je goed houdt. Op een weduwe of weduwnaar wacht een zaal langer dan op wie ook. Dat is een vriendelijkheid waar je gebruik van mag maken.
Zelf spreken op de uitvaart van je man of vrouw, of niet
Het hoeft niet. In veel families spreekt de man of vrouw niet, en niemand denkt daar minder om. Er zijn drie eerlijke mogelijkheden, en alle drie zijn ze een toespraak van jou.
- Zelf schrijven en zelf voorlezen. Print hem in grote letters, houd hem onder de vijf minuten, en geef een tweede exemplaar aan iemand op de eerste rij die hem kan afmaken als jij stopt.
- Zelf schrijven en iemand anders laten voorlezen. Een zoon, een dochter, een zus, de uitvaartleider. Die begint met één zin: "Dit zijn de woorden van Margreet, en ze heeft mij gevraagd ze voor te lezen." De zaal hoort jou evengoed.
- Twee minuten en het dankwoord. Een korte herinnering, en dan het dankwoord namens de familie aan iedereen die gekomen is. De laatste toespraak op deze pagina is zo opgebouwd.
Beslis met één proef: lees je concept hardop voor, alleen, twee keer. Haal je de tweede keer het einde, dan haal je het op de dag zelf waarschijnlijk ook. Lukt dat niet, kies dan de tweede mogelijkheid en verontschuldig je er niet voor.
De toespraak kiezen die het dichtst bij de jouwe ligt
De echtparen hier zijn verzonnen. Begin bij de toespraak waarvan de situatie het dichtst bij de jouwe ligt, zet er je eigen namen en je eigen keuken in, en lees de aantekening eronder om te zien wat hem bij elkaar houdt. De spreekduur gaat uit van ongeveer 130 woorden per minuut, het tempo van iemand die langzaam voorleest in een volle zaal.
Heb je een versie van één of twee minuten nodig, dan staan er in onze korte grafredevoorbeelden twee voor een man of vrouw. Begin je liever met een leeg blad, dan staat de methode in onze gids over het schrijven van een grafrede. En is de toespraak voor je vader of moeder, en schrijf je hem naast de ouder die achterblijft, kijk dan bij de grafredes voor een moeder en de voorbeelden van een grafrede voor een vader.
Speech voor de uitvaart van je man, na een lang huwelijk
Ruim drie minuten hardop. Een vrouw van in de zeventig, zesenveertig jaar getrouwd met een man die geen prater was.
Zesenveertig jaar lang heeft mijn man me elke ochtend om tien voor zeven een kop thee op bed gebracht. Ik wil jullie over die thee vertellen, omdat het het meest ware is wat ik van hem weet, en omdat de meesten van jullie alleen de Wim kennen die jullie dakgoot kwam maken.
Het begon in de week dat we trouwden. Ik was vijfentwintig en ik hield niet van ochtenden, en dat had hij eerder door dan ik. Hij zette het kopje aan mijn kant van het bed, zei "Tien voor zeven, Riet," en ging naar beneden. Hij wachtte niet op een bedankje. Ik geloof niet dat hij in zesenveertig jaar ooit ergens een bedankje voor heeft afgewacht.
Hij was geen man van toespraken. Toen onze dochter geboren was, stond hij een volle minuut in de deuropening van de kraamkamer en zei toen: "Zo. Daar is ze dan." Toen hij met pensioen ging, gaf de zaak een etentje voor hem, en zijn hele dankwoord was: "Jullie zijn altijd fatsoenlijk voor me geweest," en toen ging hij weer zitten. Mensen zagen dat wel eens aan voor kilte. Het was het tegenovergestelde. Hij vond woorden goedkoop, en hij vond dat je iets moest laten zien.
Dus liet hij het zien. Hij liet het zien aan de autoruiten die hij voor me krabde, elke winterochtend dat ik vroege dienst had. Hij liet het zien aan de schutting die hij voor de weduwe naast ons heeft gerepareerd zonder er ooit iets over te zeggen, niet tegen haar en niet tegen mij; ik hoorde het jaren later van haar. En hij liet het zien om tien voor zeven.
Ik heb het deze week uitgerekend, omdat ik toch niet kon slapen. Het komt uit op ruim zestienduizend koppen thee. Hij heeft er een paar overgeslagen, als hij van huis was, en de twee weken dat hij zijn nieuwe heup kreeg. Toen bracht ik de thee naar boven en mopperde hij dat hij te slap was.
De laatste was drie dinsdagen geleden. Zijn handen waren toen niet vast meer en de helft lag op het schoteltje. Hij zei: "Tien voor zeven, Riet," net als bij de eerste.
Ineke, Marco: jullie vader hield van jullie zoals hij van mij hield, en dat wil zeggen stil en zonder één dag vrij. Mochten jullie het je ooit hebben afgevraagd, vraag het je niet meer af. Ik was erbij.
Ik zet nu drie weken mijn eigen thee, en ik zet hem slecht. Maar ik zet hem om tien voor zeven. Willen jullie iets voor Wim doen, stuur dan geen bloemen. Breng iemand een kop thee boven, en wacht niet op een bedankje.
Waarom het werkt: één gewoonte staat voor het hele huwelijk, en de zaal ziet de man erdoorheen zonder één bijvoeglijk naamwoord. De drie droge dingen die hij zei, worden letterlijk aangehaald, zodat de mensen die hem kenden zijn stem horen. De regels voor de kinderen zijn een paar korte zinnen en beantwoorden de vraag waar kinderen van een zwijgzame vader mee rondlopen. Was jouw man of vrouw geen prater, beschrijf dat dan niet. Haal de paar woorden aan die er wel waren.
Speech voor de uitvaart van je vrouw, van haar man
Ongeveer drie minuten hardop. Een man van in de zestig wiens vrouw het gezin regelde, de agenda en het grootste deel van de straat.
Mij is gezegd dat ik het kort moet houden. Dat zei Anneke, in maart, in de auto, op de toon die ze voor de vaatwasser bewaarde. Dus als ik uitloop, weten jullie bij wie je moet zijn.
Ik heb haar in 1984 ontmoet bij een bushalte, in de regen. Zij had een paraplu en ik niet, en ze keek een tijdje naar me en zei toen: "Kom er maar bij." Ik sta sindsdien onder haar paraplu.
Jullie kennen de Anneke die organiseerde. De straatbarbecue, het overblijfrooster op school, de collecte voor de familie Van Dijk na de brand. Ze had in de keuken een la met daarin een lijstje voor ieder van jullie. Verjaardagen, allergieën, wiens moeder er in het ziekenhuis lag. Ik plaagde haar altijd met die la. Donderdag heb ik hem opengetrokken en toen moest ik even gaan zitten.
Wat jullie misschien niet weten, is waar al dat organiseren voor was. Anneke is opgegroeid in een huis waar niemand iets onthield. Haar verjaardag is twee keer vergeten voordat ze tien was. Dat heeft ze me één keer verteld, helemaal in het begin, en daarna nooit meer. Ze heeft er alleen veertig jaar lang voor gezorgd dat het niemand overkwam die binnen haar bereik woonde.
Zachtzinnig deed ze dat niet. Was je te laat, dan hoorde je het. Nam je het verkeerde mee naar de straatbarbecue, dan hoorde je het, en daarna kreeg je een lijstje. Onze zoon zegt dat de engste zin in het Nederlands is: "Ik heb het even voor je opgeschreven." Maar denk er eens over na hoeveel van jullie hier zitten omdat er ooit, in een slechte week, een pan voor de deur stond met op het deksel geplakt hoe lang hij op het vuur moest.
In het ziekenhuis heeft ze een lijst voor mij gemaakt. Twee kantjes. Het nummer van de cv-monteur staat erop, de dag waarop de container aan de weg moet, en hoe lang rijst moet koken. De laatste regel is: "Vraag mensen binnen. Je zult er geen zin in hebben. Doe het toch."
Dus vraag ik jullie binnen. Het huis is een bende en ik kan het goede servies niet vinden. Kom toch. Neem het verkeerde mee. Er is niemand meer die er iets van zegt.
Dank je voor de paraplu, Anneke. Ik heb het kort gehouden. Grotendeels.
Waarom het werkt: hij begint met een grap ten koste van zichzelf die zij gemaakt zou hebben, en zo weet de zaal dat er geglimlacht mag worden. De wending zit in één alinea, waar de gewoonte waar iedereen haar mee plaagde wordt teruggebracht tot de reden. Haar fouten staan erin, met genegenheid verteld, en ze maken de lof geloofwaardig. En haar eigen lijst geeft hem het slot, zodat de laatste opdracht in de toespraak van haar is.
Na een lange ziekte
Ongeveer drie minuten hardop. Een vrouw van in de vijftig wier man overleed na twee jaar kanker. Hij is geschreven om de zaal de man van vóór de ziekte terug te geven.
De afgelopen twee jaar vroegen mensen, als ze naar Jeroen vroegen, naar zijn uitslagen. Hoe was de scan, hoe ging de kuur, hoe hield hij zich. Het was lief dat jullie het vroegen, en ik was er elke keer dankbaar voor. Maar ik heb twee jaar de ziekte gehad, en vandaag wil ik graag drie minuten mijn man terug.
Jeroen was de slechtste danser die ik ooit heb gezien, en hij danste bij elke gelegenheid. Op bruiloften, in keukens, één keer op een parkeerplaats omdat er uit de autoradio van iemand anders een goed nummer kwam. Hij had één pasje. De kinderen noemen het de grasmaaier. Hij deed het op onze bruiloft, pal voor mijn oma, en die zei vrij hard: "Gaat het wel goed met die jongen?"
Hij is zesentwintig jaar aardrijkskundeleraar geweest, en hij kon niet langs een rivier komen zonder je te vertellen welke kant hij op stroomde en waarom. Hij las kaarten voor zijn plezier. Hij heeft ons in vier landen laten verdwalen, vol zelfvertrouwen, en elke keer zei hij hetzelfde: "We zijn niet verdwaald. We zijn ergens waar ik nog niet geweest ben."
Aan die zin heb ik de afgelopen twee jaar vaak gedacht. Hij zei hem één keer in het ziekenhuis, op de gang bij oncologie, toen we de verkeerde lift hadden genomen. De verpleegkundige moest lachen. Ik niet, toen niet.
Ik wil één ding over de ziekte zeggen, en dan ben ik er klaar mee. Hij was bang, en hij was niet altijd dapper, en hij was soms heel slecht gezelschap, en ik zou niet willen dat iemand hier die ziek is, of van een zieke houdt, denkt dat het waardig moet. Dat hoeft niet. Wat hij deed, op de slechtste dagen, was vragen hoe mijn dag was geweest, en dan naar het antwoord luisteren. Meer niet. Het was genoeg.
Aan de verpleegkundigen van de vierde verdieping, van wie er hier drie zitten: jullie wisten hoe hij de zonwering wilde hebben. Dank jullie wel.
Tim, Sanne: jullie vader was twee jaar ziek en eenenvijftig jaar zichzelf. Bewaar die eenenvijftig.
Het nummer dat straks gedraaid wordt als we naar buiten gaan, heeft hij zelf uitgekozen. Ik moest van hem zeggen dat de grasmaaier is toegestaan.
Waarom het werkt: hij benoemt wat de zaal twee jaar lang heeft gedaan en vraagt dan hardop om iets anders. De ziekte krijgt één eerlijke alinea, waardoor iedereen die het heeft zien gebeuren mag ophouden met doen alsof, en de rest is van de man. De zin voor de kinderen is een rekensom die ze jarenlang voor zichzelf kunnen herhalen. Was de ziekte lang, geef haar dan één alinea, zeg er iets waars over en ga terug naar de mens.
Als je man of vrouw plotseling is overleden
Ongeveer drie minuten hardop. Een vrouw van in de dertig met twee kleine kinderen, wier man zonder enige waarschuwing overleed. Een man kan hem gebruiken met heel weinig aanpassingen.
Negen dagen geleden ging Bas naar zijn werk en riep hij naar boven: "Laat haar niet wéér die dinosaurusschoenen aandoen naar school." Dat was het laatste wat hij tegen me heeft gezegd. Ik ben er de hele week boos om geweest. Ik wilde iets beters. Iets wat je op een kaart kunt zetten.
Ik ben van gedachten veranderd. Dit was Bas precies. Hij dacht aan de schoenen. Hij dacht altijd aan de schoenen, en aan de broodtrommels, en aan de vraag of het riempje van het fietszitje wel goed vastzat. Dat riempje controleerde hij elke keer, ook als ik het net had vastgemaakt, ook als ik zei dat ik het net had vastgemaakt.
Ik ga jullie niet vertellen dat dit ergens op slaat. Hij was achtendertig. Op de koelkast hing een lijstje met dingen voor als de kinderen groter waren, en bovenaan stond "slapen". Ik ga jullie ook niet vertellen dat hij nu op een betere plek is. Hij vond deze plek fijn. Hij vond het fijn hier, bij ons, op zaterdag, pannenkoeken bakken in de vorm van het dier waar Evi om vroeg, en dat dan fout doen.
Wat ik jullie wel kan vertellen, is hoe negen jaar met hem waren. Ze waren makkelijk. Ik bedoel niet dat er niets moeilijks gebeurde. Ik bedoel dat het makkelijk was om met hem getrouwd te zijn. Hij zei als eerste sorry. Hij deed van alles de saaie helft. Toen ik de baan kreeg die ik wilde, en dat betekende dat hij een jaar lang elke ochtend de kinderen moest wegbrengen, zei hij: "Mooi," en leerde hij Evi's haar vlechten.
Evi is zes en Daan is drie, en ze zijn vandaag bij mijn zus. Op een dag gaan ze me vragen hoe hun vader was, en ik ben bang dat ik het fout doe. Daarom vraag ik jullie iets. Heb je een verhaal over Bas, schrijf het dan deze week op, nu je het nog weet, en stuur het me. Vooral de kleine verhalen. Ik bewaar ze allemaal in een doos, en dan hebben zij een vader die gemaakt is van de dinsdagen van honderd mensen.
Bas. Ze had de dinosaurusschoenen aan. Het mocht van mij. Van jou had het ook gemogen.
Waarom het werkt: hij weigert de twee dingen die een zaal na een plotseling overlijden zegt, dat het ergens op slaat en dat hij nu op een betere plek is, en mensen zijn dankbaar als iemand dat hardop weigert. De gewone laatste woorden worden het portret. En het verzoek geeft een machteloze zaal één echte taak, met een termijn. Vraag je mensen om een verhaal op te schrijven, zeg dan waar het heen moet, en zeg het bij de deur nog een keer.
Een tweede huwelijk, waar zijn kinderen bij zijn
Ongeveer tweeënhalve minuut hardop. Een tweede vrouw, veertien jaar met hem samen, die na zijn zoon spreekt, waar zijn volwassen kinderen en hun moeder bij zijn.
Jasper heeft jullie net verteld over de vader die hem heeft leren zeilen, en daar kan ik geen woord aan toevoegen. Die man heb ik niet gekend. Ik heb Rob ontmoet toen hij zesenvijftig was, en ik heb hem veertien jaar gehad, en over die jaren wil ik jullie vertellen, omdat het de enige zijn waar ik voor kan instaan.
Toen ik hem leerde kennen, had hij de meeste van zijn fouten al gemaakt, en hij wist welke het waren. Op onze tweede avond vertelde hij me dat hij te veel had gewerkt toen zijn kinderen klein waren, en dat hij dat niet nog eens zou doen met de tijd die hij nog had. Ik dacht dat het een praatje was. Het was geen praatje. Veertien jaar lang reed hij voor elke verjaardag twee uur heen en twee uur terug. Hij kende de namen van de juffen en meesters van zijn kleinkinderen. Zijn telefoon lag onder het eten op tafel voor het geval een van jullie belde, en als jullie belden, stond hij op van tafel.
Jasper, Marieke, Karin: ik ben nooit jullie moeder geweest en ik heb dat ook nooit geprobeerd. Jullie hebben er een, ze is hier, en Rob heeft waar ik bij was altijd met respect over haar gesproken. Wat ik jullie kan vertellen, als degene die tegenover hem aan tafel zat, is wat er met zijn gezicht gebeurde als de telefoon ging en het een van jullie was. Dat heb ik een paar duizend keer gezien. Jullie horen dat te weten.
Hij en ik kwamen laat bij elkaar, met veel meubels en twee stel gewoontes, en het ging goed omdat hij niets meer mooier voordeed dan het was. Hij is elke dag dat ik hem kende lief voor me geweest. Op onze leeftijd heb je niet veel meer nodig.
De vroege jaren zijn van jullie. De laatste veertien, als jullie het goedvinden, zijn van mij. Ik zal er goed op passen.
Waarom het werkt: hij geeft de lange geschiedenis in de eerste zin terug aan de mensen van wie ze is en eist alleen op wat zij zelf heeft meegemaakt. Zijn eerste vrouw wordt één keer genoemd, eenvoudig, zonder iets waar iemand zich aan kan stoten. En ze vertelt zijn kinderen het enige wat alleen zij kon zien. Was het bij jullie een tweede huwelijk, zeg dan welke jaren van jou zijn, en geef zijn of haar kinderen iets wat ze niet hadden kunnen weten.
Een korte toespraak met het dankwoord namens de familie
Minder dan twee minuten hardop. Op veel uitvaarten spreekt de weduwe of weduwnaar als laatste en kort, en wordt er een dankwoord verwacht aan iedereen die gekomen is. Deze doet allebei, in die volgorde.
Ik houd het kort, want Marja had een hekel aan lange toespraken en zou nu op haar horloge kijken.
We zijn eenendertig jaar getrouwd geweest. In die tijd heeft ze elke ruzie over de route gewonnen, en ze had gelijk over het huis, de hond en mijn broer. Ze zong onder het koken, altijd dezelfde vier liedjes, en ik zou er veel voor geven om me vanavond aan een ervan te mogen ergeren.
Ze is kort ziek geweest, en ze was tot het eind zichzelf. Op de laatste avond zei ze dat de tomaten water moesten hebben. Ook daar had ze gelijk in.
Namens onze dochters en mijzelf: dank dat jullie gekomen zijn. Sommigen van jullie komen van ver. Dank aan de mensen van het hospice, die voor ons alle vier hebben gezorgd, en aan onze buren, van wie ik sinds de negende niet meer heb mogen koken. Dank voor de kaarten. Ik heb ze allemaal gelezen, en ik schrijf terug, langzaam.
Marja zou willen dat ik zeg dat er hiernaast koffie en broodjes klaarstaan en dat niemand met een lege maag naar huis mag. Kom alsjeblieft mee, en vertel de meiden een verhaal over hun moeder. Ze sparen ze.
Waarom het werkt: de herinnering bestaat uit een paar zinnen met gewone details en het dankwoord is concreet, zodat geen van beide helften als een formulier klinkt. Noem de groepen die je bedankt, niet iedere persoon; in een lijst met namen ontbreekt altijd iemand. Eindig met waar de mensen nu heen kunnen. Een zaal die net bedankt is, moet horen dat ze mag opstaan.
Spreken waar je kinderen bij zijn
Laat ze de toespraak vóór de dag zelf lezen, hoe oud ze ook zijn. Volwassen kinderen horen niets over het huwelijk van hun ouders voor het eerst vanachter een microfoon te vernemen, en kleine kinderen redden het beter als ze weten wat er komt. Spreek ze één keer aan, bij naam, een zin of twee. Spreek niet namens hen: "de kinderen zijn er kapot van" is aan hen om te zeggen of niet te zeggen.
Zijn ze klein, vertel ze dan vooraf dat je misschien moet huilen en dat dat mag, en zet ze naast iemand die ze vertrouwen. Zijn ze volwassen en spreekt een van hen ook, spreek dan af wie welk verhaal vertelt, en ga zelf als laatste. De man of vrouw sluit af; niemand hoort na jou nog te moeten.
Laat alles weg waarmee een rekening wordt vereffend, met een familie, een ziekenhuis of degene die overleden is. Een uitvaart is daar de verkeerde plek voor, en je kinderen onthouden dat je het daar deed. Was het huwelijk moeilijk, dan kun je nog steeds naar waarheid zeggen wat er goed aan was, kort, en dan stoppen. Het voorbeeld voor een ingewikkelde relatie in onze korte grafredevoorbeelden laat de toon horen.
Vijf vragen die alleen een man of vrouw kan beantwoorden
Voordat je een regel van hierboven leent, besteed je twintig minuten aan deze vragen. De antwoorden zijn de kanten van iemand die alleen degene kent die met hem of haar heeft samengeleefd.
- Wat deed hij of zij elke dag dat niemand anders zag? De thee, de gekrabde autoruiten, het lampje dat aan bleef in de gang. Een dagelijkse gewoonte zegt meer dan welke eigenschap ook die je zou kunnen noemen.
- Welke zin kon jij voor hem of haar afmaken? Het zinnetje, de klacht, de grap die bij elk etentje verteld werd. Haal het letterlijk aan, en de zaal hoort de stem.
- Hoe was hij of zij voordat de anderen in de zaal erbij kwamen? De eerste ontmoeting, de eerste etage, het jaar dat er geen geld was. Jij bent de enige getuige die er nog is.
- Waar maakten jullie liefdevol ruzie over? De route, de thermostaat, hoe je een vaatwasser inruimt. Een kleine doorlopende ruzie, met genegenheid verteld, is een portret van een huwelijk.
- Wat heeft hij of zij je gevraagd te doen? Is er een opdracht achtergebleven, een lijstje, een wens over de muziek, zeg het dan. Zo krijgt hij of zij een eigen regel in de eigen grafrede.
Kies één antwoord om op te bouwen, en gebruik een ander voor de laatste alinea. Lees het daarna voor aan één iemand die jullie allebei kende. Die zegt het als een grapje van jullie tweeën een zin uitleg nodig heeft, en is blij dat je het gevraagd hebt.
De woorden die jullie elkaar nog kunnen nalaten
Terwijl je dit schreef, heb je waarschijnlijk verlangd naar nog één ding in zijn of haar handschrift, of naar die stem die iets gewoons zegt. Sommige mensen vinden er een: een briefje in een la, een voicemail. Heb je een voicemail, dan legt onze gids over een voicemail bewaren van iemand die overleden is uit hoe je hem veiligstelt voordat het nummer wordt opgezegd.
En op een dag is het andersom, en zit iemand van wie jij houdt om middernacht aan de keukentafel een toespraak te schrijven. Op Goodbye App kun je een brief schrijven aan de mensen die je noemt en er een opname van je eigen stem aan toevoegen. Je kiest de dag en het uur waarop elke brief per e-mail verstuurd wordt, tot dertig jaar vooruit, en tot hij verstuurd is, blijft hij privé. Het is gratis. Onze gids over een brief aan je man of vrouw voor als je er niet meer bent laat zien wat je erin zet. Niemand hoeft dat deze week te doen. Het loopt niet weg.
Veelgestelde vragen
Moet je als man of vrouw zelf spreken op de uitvaart? Alleen als je dat wilt. Het is heel gewoon dat een zoon, een dochter of een goede vriend spreekt, en net zo gewoon dat de man of vrouw aan het eind een paar woorden zegt. Je kunt hem ook schrijven en door iemand anders laten voorlezen, en dan is het nog steeds jouw toespraak.
Hoe begin ik een speech voor de uitvaart van mijn man of mijn vrouw? Met één gewoon feit van binnen uit het huwelijk: "Zesenveertig jaar lang heeft mijn man me om tien voor zeven een kop thee gebracht." Blijf daarna een alinea lang bij dat feit. Bedankjes, jaartallen en de grote lijnen van het leven kunnen later komen, of laat je over aan het gedrukte programma.
Hoe lang moet hij zijn? Drie tot vijf minuten als jij de hoofdspreker bent, en ongeveer twee als je na anderen afsluit. De toespraken op deze pagina duren van minder dan twee minuten tot ruim drie.
En als ik het niet volhoud? Geef vóór de dienst een tweede exemplaar aan iemand op de eerste rij en zeg wat die moet doen: wachten, dan naast je komen staan, en verder lezen als jij knikt. De meeste mensen die dit zo regelen, hebben het niet nodig. De rest staat in onze gids over een grafrede voorlezen zonder te huilen.
Wat zeg ik als we niet getrouwd waren, of maar kort samen waren? Zeg in je eigen woord wat jullie voor elkaar waren, partner, vriend, vriendin, mijn lief, degene met wie je een huis deelde, en zeg hoe lang. Een korte tijd is geen kleiner verlies, en niemand in de zaal zit te tellen.
Moet ik in mijn speech mensen bedanken? Dat is niet overal de gewoonte, maar op veel uitvaarten wordt het dankwoord namens de familie van de man of vrouw verwacht. Twijfel je, vraag het dan aan degene die de dienst leidt. Houd het dankwoord bij groepen: wie van ver kwam, wie voor hem of haar zorgde, wie een kaart stuurde.
Mag er humor in? Ja, als het die van hem of haar is. Een grap die hij of zij maakte, of over jou gemaakt zou hebben, geeft de zaal lucht. Zet hem vooraan, en laat er iets waars op volgen.
Every person has a legacy®
Begin




