
Jeśli szukasz odpowiedzi na pytanie, co robić w razie wojny, pierwsza odpowiedź jest mniejsza niż samo pytanie. Tego dnia Twoje zadanie to zdobyć wiarygodne informacje, zebrać swoich ludzi w jednym miejscu i nie wyjeżdżać na drogi, dopóki służby nie powiedzą, że trzeba.
Cała reszta tej strony to rzeczy, które możesz zrobić wcześniej, większość w jeden wieczór, żeby ten dzień wymagał od Ciebie mniej. Nic tu nie jest prognozą. To zalecenia, które instytucje odpowiedzialne za ochronę ludności publikują dla zwykłych domów, przede wszystkim polski rządowy „Poradnik bezpieczeństwa”, zebrane w jednym miejscu.
Co robić w razie wojny: pierwsze godziny
W pierwszych godzinach zostań w budynku, włącz oficjalne źródło informacji i ustal, gdzie są wszyscy domownicy. Potem przejdź przez tę listę, w tej kolejności:
- Włącz oficjalny kanał. Polskie Radio albo Telewizję Polską, najlepiej w radiu na baterie, i czytaj Alerty RCB przychodzące na telefon. Zostaw radio włączone po cichu.
- Policz domowników. Wyślij każdemu jeden krótki SMS: gdzie jesteś, że nic Ci nie jest, gdzie się spotykacie. SMS potrafi przejść wtedy, gdy połączenie nie przejdzie.
- Zostań w środku, dopóki nie każą wyjść. Drogi mają być przejezdne dla służb ratowniczych, a władze powiedzą, kiedy i dokąd się przemieszczać.
- Napełnij czyste butelki i garnki wodą z kranu, póki kran działa.
- Naładuj wszystko: telefony, powerbanki, lampki i radio, jeśli ma akumulator.
- Zajrzyj do jednego sąsiada, najpierw do tego, kto mieszka sam albo miałby kłopot ze schodami.
- Nie podawaj dalej niesprawdzonych wiadomości. Jeśli coś nie pochodzi z oficjalnego źródła, niech zatrzyma się na Tobie.
Każdy kraj ma własne sygnały alarmowe, własne schronienia i własne zasady ogłaszania ewakuacji. Ta strona opiera się na polskich zaleceniach i zestawia je z zagranicznymi. Zapisz sobie jeszcze w tym tygodniu adres gov.pl/web/poradnikbezpieczenstwa, a polecenia polskich służb zawsze stawiaj ponad wszystkim, co tu przeczytasz.
Jak przygotować się na wojnę: dom i zapasy
Jak przygotować dom na wojnę, będąc cywilem? Rządy proszą przede wszystkim o jedno: żebyś umiał zadbać o swój dom bez pomocy z zewnątrz przez kilka dni, a najlepiej tydzień. To znaczy woda, jedzenie, leki, gotówka, radio, które działa bez prądu z gniazdka, i sposób na utrzymanie ciepła. Jak długo, zależy od kraju, więc oto każde źródło jego własnymi słowami:
| Kto to mówi | Na jak długo być gotowym |
|---|---|
| Polski „Poradnik bezpieczeństwa”, 2025 | „Zapasy domowe na minimum 3 dni” |
| Komisja Europejska, strategia na rzecz unii gotowości, marzec 2025 | Wytyczne dotyczące samowystarczalności ludności „na co najmniej 72 godziny” |
| Szwedzka agencja obrony cywilnej | Woda, jedzenie, łączność i ogrzewanie w domu „przez co najmniej tydzień” |
| Niemiecki urząd BBK | W miarę możliwości dziesięć dni; zapas na co najmniej trzy dni to już duża pomoc |
| Rząd brytyjski | 3 dni |
Źródła się różnią i żadne nie jest błędne. Dla czytelnika w Polsce obowiązuje liczba polska: minimum 3 dni. Potraktuj ją jako podłogę, a tydzień jako cel, o który prosi na przykład Szwecja, rozsyłająca do każdego domu broszurę „Na wypadek kryzysu lub wojny”. Polski Poradnik także ma trafić do wszystkich gospodarstw domowych.
Polska lista zapasów jest krótka i zwyczajna: minimum 3 litry wody na osobę na dobę, żywność gotowa do spożycia, apteczka z lekami przyjmowanymi na stałe, środki czystości, latarka i radio na baterie lub na korbkę, naładowany powerbank, koce, śpiwory i ciepła odzież, gotówka w różnych nominałach oraz alternatywne źródło ogrzewania, które nie działa na prąd. W sprawie leków zapytaj lekarza albo farmaceutę, jaki zapas leku na receptę możesz trzymać w domu.
Zwróć uwagę, czego na tej liście nie ma: niczego niezwykłego i niczego, co kupuje się w panice. To ta sama półka, która przeprowadza dom przez zimową wichurę albo długi brak prądu, i możesz ją budować po trochu, przy zwykłych zakupach. Pełna lista, z ilościami, jest w naszym tekście o tym, co powinny zawierać zapasy domowe i plecak ewakuacyjny.
Skąd brać wiarygodne informacje
Wiarygodne informacje w czasie wojny albo kryzysu w kraju pochodzą z trzech miejsc: z państwowego systemu ostrzegania, z publicznego radia i telewizji oraz ze stron i kont samych służb. Przygotuj wszystkie trzy, zanim będą potrzebne.
- Ostrzeżenia w telefonie. W Polsce służby wysyłają Alerty RCB na telefony komórkowe, a Regionalny System Ostrzegania (RSO) to bezpłatna aplikacja, która informuje o zagrożeniach na terenie kraju. Zainstaluj ją zawczasu.
- Radio, które nie potrzebuje gniazdka. Sieć i prąd mogą zawieść jednocześnie. Polski Poradnik wpisuje do zapasów radio na baterie lub na korbkę, a amerykański serwis Ready.gov zaleca takie samo radio, bo działa wtedy, gdy inne kanały milkną. Radio samochodowe też się liczy.
- Częstotliwość, na papierze. Poradnik bezpieczeństwa wymienia Polskie Radio i Telewizję Polską wśród pewnych, publicznych źródeł informacji. Sprawdź, na jakiej częstotliwości odbierasz u siebie Polskie Radio i jego rozgłośnię regionalną, i zapisz ją na samym radiu.
- Numery telefonów, na papierze. Plan na kryzys w Poradniku ma osobną rubrykę na ważne telefony: lekarz rodzinny, opiekunowie dzieci i seniorów, sąsiedzi, szkoła, praca, przychodnia. Wypełnij ją długopisem.
Fałszywe informacje rozchodzą się najszybciej w pierwszych dniach. Część to zwykłe zamieszanie, a część powstaje po to, żeby ludzi przestraszyć. Poradnik bezpieczeństwa radzi sprawdzać informacje w kilku niezależnych źródłach, nie rozpowszechniać niesprawdzonych i weryfikować wszystko w publicznych źródłach oraz na rządowych stronach. Szwedzka agencja dopisuje do tego dwa nawyki: uważaj na treści, które budzą w Tobie silną reakcję, i pamiętaj, że narzędzia sztucznej inteligencji ułatwiły tworzenie fałszywek.
Zanim cokolwiek podasz dalej, zadaj trzy pytania:
- Kto to mówi? Wymieniona z nazwy instytucja albo redakcja, czy „znajomy znajomego”?
- Czy to oficjalne? Czy znajdziesz to samo na stronie albo kanale samej instytucji?
- Czy to stare? Sprawdź datę. Stare zdjęcia i stare ostrzeżenia krążą jako nowe.
Jeśli nie umiesz odpowiedzieć na wszystkie trzy, nie podawaj dalej.
Gdzie się ukryć: schronienia i najbezpieczniejsze miejsce w domu
Jeśli usłyszysz, że trzeba się ukryć, idź do oznaczonego miejsca schronienia, jeżeli jest blisko; jeśli nie, zejdź jak najniżej albo przejdź do wewnętrznego pomieszczenia bez okien. Tak mówią polskie zalecenia i w tym punkcie zgadzają się z nimi zagraniczne.
- Najpierw oznaczone miejsce schronienia. Poradnik bezpieczeństwa podaje, że informacje o lokalizacji miejsc schronienia znajdziesz w urzędzie gminy oraz w jednostce Państwowej lub Ochotniczej Straży Pożarnej. Poza domem szukaj najniższych kondygnacji budynków: piwnic, garaży podziemnych, tuneli i przejść podziemnych.
- W domu, z dala od okien. Jeśli nie możesz dotrzeć do schronienia, Poradnik każe zostać w domu, z dala od okien, przy ścianach nośnych, w centralnych pomieszczeniach. Ready.gov radzi to samo: wewnętrzny pokój z jak najmniejszą liczbą okien.
- Zasada dwóch ścian i jej granice. Instrukcja MSWiA wskazuje pomieszczenie bez okien, oddzielone dwiema ścianami od zewnątrz, na przykład korytarz. Tę samą zasadę podają ukraińskie zalecenia z czasu wojny, opublikowane po angielsku w serwisie Dovidka.info: dwie ściany chronią przed odłamkami, a ganki, bramy i klatki schodowe są niebezpiecznymi kryjówkami. W maju 2025 roku rzecznik prasowy ukraińskiej Państwowej Służby do spraw Sytuacji Nadzwyczajnych powiedział, że ta zasada nie gwarantuje bezpieczeństwa i nie zastąpi schronu. Traktuj ją jako ostateczność, którą jest.
Sygnały alarmowe w Polsce są dwa. Jak podaje Poradnik bezpieczeństwa, ogłoszenie alarmu to ciągły, modulowany dźwięk syreny przez 3 minuty, a odwołanie alarmu to ciągły, jednostajny dźwięk syreny przez 3 minuty. Kiedy usłyszysz sygnał, włącz radio lub telewizor i stosuj się do komunikatów. Za granicą sygnały są inne, więc w podróży sprawdź miejscowe.
Zrób to raz, w spokojny dzień: przejdź się po mieszkaniu i wybierz pomieszczenie. Powiedz wszystkim domownikom, które to. Ustalcie drogę do najbliższego miejsca schronienia; Poradnik przypomina, żeby iść schodami, a nie windą, i zabrać plecak ewakuacyjny. Buty, latarkę i radio trzymaj tam, gdzie sięgniesz po nie po ciemku.
Co robić w razie zagrożenia nuklearnego
Jeśli pojawi się ostrzeżenie o zagrożeniu radiacyjnym, wejdź do najbliższego solidnego budynku, zostań w środku i słuchaj komunikatów służb. Polski Poradnik każe przygotować się na przetrwanie co najmniej kilku dni wewnątrz uszczelnionego budynku. Amerykański serwis Ready.gov ujmuje to w trzech hasłach: wejdź do środka, zostań w środku, słuchaj komunikatów. Poniżej jego liczby, tak jak je podaje, z polskimi zaleceniami tam, gdzie mówią o tym samym:
- Wejdź do środka. Według Ready.gov po wybuchu masz 10 minut albo więcej na znalezienie odpowiedniego schronienia, zanim dotrze opad promieniotwórczy. Najbezpieczniejsze są budynki z cegły albo betonu. Dobrą osłonę dają też garaże podziemne i metro. Samochód nie jest schronieniem.
- Idź do środka budynku albo do piwnicy. Niech między Tobą a zewnętrzem będzie jak najwięcej ścian. Odsuń się od okien.
- Zostań w środku. Ready.gov każe pozostać w najlepiej osłoniętym miejscu przez pierwsze 24 godziny, chyba że grozi bezpośrednie niebezpieczeństwo, na przykład pożar albo wyciek gazu, albo służby powiedzą, że można wyjść. Polski Poradnik każe przygotować się na dłużej, na co najmniej kilka dni, i podaje, że poziom promieniowania w miejscu wybuchu znacząco spada już po kilku dniach.
- Zamknij budynek. Poradnik każe zamknąć i uszczelnić okna, drzwi, otwory wentylacyjne oraz zasuwy pieców i kominków i wyłączyć klimatyzację. Zabierz zwierzęta do środka.
- Jeśli przychodzisz z zewnątrz, zdejmij skażone ubranie; Ready.gov podaje, że ostrożne zdjęcie wierzchniej warstwy usuwa do 90% materiału promieniotwórczego. Potem, jak mówi Poradnik, umyj się mydłem pod bieżącą wodą, najpierw ręce, potem twarz, i weź prysznic, a jeśli nie możesz, przetrzyj skórę i włosy wilgotną ściereczką i załóż czyste ubranie.
- Jedzenie i picie, które były w budynku, są bezpieczne. Tak podaje Ready.gov. Poradnik dodaje, żeby nie jeść produktów, które mogły zostać skażone, a skażone rzeczy zamknąć szczelnie w plastikowych workach i oznaczyć.
- Słuchaj komunikatów. Stosuj się do poleceń służb. Jeśli zarządzą ewakuację, słuchaj, którędy jechać i dokąd, i nie wracaj, dopóki władze nie powiedzą, że jest bezpiecznie.
Jeśli ostrzeżenie zastanie Cię na otwartej przestrzeni, Ready.gov radzi schować się za czymkolwiek, co daje osłonę, położyć się twarzą do ziemi i wejść do najbliższego budynku, gdy przejdzie fala uderzeniowa.
Najtrudniejsze jest polecenie „zostań w środku”, bo każdy odruch każe jechać po tych, których kochasz. Zalecenie jest dla nich takie samo jak dla Ciebie: wejść do budynku tam, gdzie się jest, i tam zostać. Umówcie się na to już teraz, żeby nikt nie ruszał przez miasto.
Zostać czy wyjechać
Zostań tam, gdzie jesteś, chyba że władze zarządzą ewakuację albo Twój dom przestanie być bezpieczny. W Polsce o ewakuacji decydują władze lub służby ratownicze, a Poradnik bezpieczeństwa każe wtedy bezwzględnie stosować się do poleceń; informacje dostaniesz na bieżąco ze stron rządowych, z Alertów RCB, RSO i mediów. Wyjazd na podstawie plotki stawia Cię na zatłoczonej drodze, z dala od zapasów i od ludzi, którzy Cię znają.
Jeśli każą wyjść albo musisz:
- Weź plecak spakowany zawczasu, z dokumentami, lekami, gotówką, ciepłym ubraniem, telefonem i ładowarką oraz papierową listą numerów. Lista do plecaka jest w tekście plecak ewakuacyjny: co powinien zawierać.
- Trzymaj samochód w gotowości. Polski Poradnik radzi, żeby auto było sprawne i zatankowane, a Ready.gov podaje miarę: bak zawsze co najmniej w połowie pełny.
- Trzymaj się wyznaczonych tras. Skorzystaj ze zorganizowanego transportu albo idź pieszo do wyznaczonego miejsca. Jeśli jedziesz samochodem, nie blokuj dróg ewakuacyjnych i nie szukaj skrótów, które mogą być zamknięte.
- Powiedz komuś. Poradnik prosi, żeby powiadomić bliskich, że się ewakuujesz, w jaki sposób i dokąd. Napisz do osoby kontaktowej spoza okolicy i zostaw w domu kartkę z godziną wyjścia i celem.
- Zamknij dom. Poradnik bezpieczeństwa każe zamknąć okna i dopływ wody, wyłączyć urządzenia elektryczne i gazowe oraz wygasić wszystkie źródła ognia: piec, kominek, kuchenkę.
- Pomóż temu, kto sam się nie spakuje. Sprawdź, czy sąsiedzi wiedzą o alarmie, i dopilnuj, żeby dzieci miały przy sobie dane kontaktowe opiekuna i informacje medyczne. Własny drobiazg dziecka, zabawka albo kocyk, jest wart miejsca w plecaku.
W tym miejscu trzeba powiedzieć jedną prostą rzecz. Według międzynarodowego prawa humanitarnego, czyli zasad obowiązujących w każdym konflikcie zbrojnym, ludność cywilna nigdy nie może być celem ataku, a IV konwencja genewska z 1949 roku ustanawia ochronę prawną każdego, kto nie należy do sił zbrojnych ani grup zbrojnych. Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża opisuje tę ochronę w całości (po angielsku).
Plan rodzinny na czas, gdy telefony nie działają
Plan rodzinny na czas, gdy telefony nie działają, to cztery decyzje zapisane na jednej kartce: gdzie się spotykacie, z kim wszyscy się kontaktują, kto kogo odbiera i co zostawiacie na drzwiach. Polski Poradnik nazywa to planem na kryzys i ma na niego gotowe rubryki. Podejmijcie te decyzje dziś wieczorem; zajmie to około dwudziestu minut.
- Miejsca spotkania. Poradnik bezpieczeństwa każe ustalić miejsca w najbliższej okolicy i poza miejscowością zamieszkania. Amerykański rodzinny plan łączności rozpisuje to na cztery: bezpieczne pomieszczenie w domu, punkt w sąsiedztwie, miejsce poza sąsiedztwem, na przykład biblioteka albo dom znajomych, i jedno poza miastem.
- Jedna osoba kontaktowa spoza okolicy. Ten sam dokument zauważa, że połączenie zamiejscowe może przejść wtedy, gdy miejscowe linie są zapchane. Wszyscy meldują się tej osobie, a ona przekazuje wiadomości dalej.
- Pisz, nie dzwoń. Polski Poradnik prosi, żeby nie przeciążać linii telefonicznych i korzystać z SMS-ów. SMS potrzebuje dużo mniej przepustowości niż rozmowa i może wysłać się sam, gdy sieć odżyje. Pisz krótko: „U mnie dobrze. Jestem w bibliotece”. Jeśli musisz zadzwonić, mów krótko i odczekaj 10 sekund przed ponownym wybraniem numeru.
- Dzieci w szkole. Poradnik radzi zapisać kontakt do osoby, którą szkoła wyznaczyła w sprawie odbioru dzieci w sytuacji zagrożenia. Powiedz dzieciom, kto może je odebrać, i że do tego czasu mają słuchać nauczyciela.
- Rodzic na drugim końcu miasta. Ustalcie teraz, kto do niego zagląda, i dajcie jego sąsiadowi swój numer oraz numer osoby kontaktowej spoza okolicy.
- Kartka na drzwiach. Jeśli wychodzicie, napiszcie, kiedy i dokąd.
Każdy domownik nosi papierową kopię, a jedna wisi na lodówce. Tak może wyglądać gotowy plan. Rodzina w nim jest zmyślona, jak każdy przykład na tej stronie.
NASZ PLAN. Jeśli nie możemy się ze sobą skontaktować:
1. Zostań tam, gdzie jesteś, jeśli jest bezpiecznie. Pisz, nie dzwoń.
2. Wszyscy piszą SMS do cioci Eli w Gdańsku: „U mnie dobrze. Jestem w [miejsce]”. Jej numer jest na odwrocie tej kartki.
3. Nasze pomieszczenie w domu to przedpokój przy łazience. Jeśli nie możemy zostać w domu, spotykamy się przy ławce przed biblioteką. Jeśli tam nie dotrzemy, u dziadka Staszka.
4. Tata odbiera Hanię ze szkoły. Jeśli nie może, odbiera ją pani Wiśniewska spod dwunastki. Hania zostaje z nauczycielką, dopóki któreś z nich nie przyjdzie.
5. Mama zagląda do dziadka Staszka. Kuba bierze plecak i radio.
6. Jeśli wychodzimy, zapisujemy godzinę i miejsce w notesie przy drzwiach.
Pieniądze, dokumenty i telefon
Trzymaj w domu trochę gotówki w drobnych banknotach i monetach, kopie najważniejszych dokumentów w jednej teczce i telefon, który przyda się także bez zasięgu. Każda z tych rzeczy zajmuje godzinę albo mniej.
Pieniądze. Płatności kartą i bankomaty zależą od prądu i sieci, a jedno i drugie może zawieść. Polski Poradnik każe mieć gotówkę w różnych nominałach i nie podaje kwoty. Dla porównania szwedzka agencja obrony cywilnej nazywa gotówkę jedyną metodą płatności, z której każdy skorzysta bez aplikacji, karty i elektronicznego dowodu, i przekazuje zalecenie swojego banku centralnego, żeby trzymać w domu 1000 koron szwedzkich na dorosłego, na tydzień podstawowych zakupów, najlepiej w różnych nominałach. To liczba dla Szwecji, nie dla Polski. Policz, ile kosztuje Twój dom tydzień jedzenia, leków i paliwa, i trzymaj mniej więcej tyle. Naucz się PIN-ów do kart na pamięć, na wypadek gdyby płatności zbliżeniowe przestały działać. To jest przygotowanie i nic więcej; w sprawie oszczędności i inwestycji porozmawiaj z licencjonowanym doradcą.
Dokumenty. Polski Poradnik wpisuje do plecaka ewakuacyjnego dokumenty i ich kopie na pendrivie. Lista Ready.gov wymienia kopie dowodów tożsamości, polis i wyciągów z rachunków, zapisane elektronicznie albo trzymane w wodoodpornym, przenośnym pojemniku. Szwedzka lista ewakuacyjna dodaje recepty, dokumenty pojazdu, akty własności, akty małżeństwa i listę rachunków bankowych. Włóż kopie do jednej teczki, którą wyniesiesz z domu jedną ręką, i nie oddawaj dokumentów osobom, które oferują pomoc lub transport.
Telefon. Pobierz mapę offline swojego regionu i trasy do miejsca spotkania poza miastem; Poradnik uprzedza, że GPS może nie działać, i radzi mieć też papierową mapę. Zapisz kontakty w samym telefonie, a najważniejsze przepisz na papier. Miej naładowany powerbank i ładowarkę samochodową. Kiedy sieć jest przeciążona, amerykańskie zalecenia mówią: przyciemnij ekran, włącz tryb samolotowy, zamknij niepotrzebne aplikacje i zostaw wideo w spokoju, żeby sieć była wolna dla połączeń alarmowych. O świetle, cieple i jedzeniu, kiedy zabraknie prądu, piszemy w tekście co zrobić, gdy nie ma prądu.
Jak rozmawiać z dziećmi o wojnie
Zacznij od pytania, co dziecko już wie i jak się z tym czuje, a potem odpowiadaj spokojnie, szczerze i na jego poziomie. Tak samo radzi polski Poradnik bezpieczeństwa, który dodaje: bez drastycznych szczegółów. To także pierwsza z ośmiu wskazówek w poradniku UNICEF o rozmowie z dziećmi o konflikcie i wojnie (po angielsku). W skrócie:
- Dowiedz się, co wiedzą i jak się czują.
- Mów spokojnie i stosownie do wieku: obserwuj reakcje dziecka i zwracaj uwagę na to, jak bardzo jest niespokojne.
- Szerz współczucie, a nie uprzedzenia.
- Pokaż tych, którzy pomagają, i pozwól dziecku zrobić coś małego; działanie potrafi przynieść dużą ulgę.
- Zakończ rozmowę z troską: przypomnij, że jesteś obok i wysłuchasz, kiedy tylko pojawi się niepokój.
- Wracaj do tematu. Wiele reakcji jest normalnych i trwa krótko.
- Ogranicz zalew wiadomości i rozważ wyłączanie ich przy młodszych dzieciach.
- Zadbaj o siebie, bo dzieci wyczuwają, jak Ty reagujesz.
Nie musisz znać każdej odpowiedzi. „Nie wiem, ale zrobilibyśmy tak” jest odpowiedzią uczciwą i właśnie tu pomaga plan rodzinny. Poradnik radzi wytłumaczyć dziecku, jakie będzie miało zadania, i przećwiczyć je razem: niech nosi latarkę albo zna na pamięć numer cioci Eli. Dziecko, które zna swoją rolę, czuje się bezpieczniej.
Kiedy świat staje na głowie, a problemem jest sam niepokój
Jeśli siedzisz bezpiecznie w domu i nie możesz przestać czytać wiadomości, tym, co dziś wymaga uwagi, jest sam niepokój. Kiedy ma się wrażenie, że świat staje na głowie, sprawdzanie nagłówków co kilka minut wydaje się działaniem. Niczego tam nie zmienia, a Tobie zabiera sen.
Zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia dotyczące stresu (po angielsku) są proste: ogranicz czas śledzenia wiadomości, jeśli podnoszą Twój stres, trzymaj się dziennego rytmu, wysypiaj się, ruszaj się codziennie i utrzymuj kontakt z ludźmi, którym ufasz. Polski Poradnik mówi to samo krócej: zadbaj o zdrowie psychiczne i krytycznie analizuj wiadomości, które do Ciebie docierają. W praktyce:
- Wyznacz godziny na wiadomości. Stałe pory dnia, zaufane źródło i nie w łóżku.
- Zrób jedno konkretne przygotowanie i przestań. Napełnij butelki wodą albo napisz plan. Jedno skończone zadanie uspokaja głowę bardziej niż kolejna godzina czytania.
- Powiedz to komuś na głos. Niepokój wypowiedziany przyjacielowi zwykle jest mniejszy, zanim skończysz zdanie.
- Poszukaj pomocy, jeśli nie mija. Jeśli nie możesz spać ani normalnie jeść albo nie dajesz rady z codziennością, WHO radzi zwrócić się do zaufanego lekarza. Poradnik bezpieczeństwa podaje też numery: 116 123 to telefon zaufania dla dorosłych, 800 70 22 22 to centrum wsparcia dla osób dorosłych w kryzysie psychicznym, a 116 111 to telefon zaufania dla dzieci i młodzieży.
Być przygotowanym i bać się to dwie różne rzeczy. Pierwsza to półka i kartka papieru. Kiedy już istnieją, wolno Ci przestać o tym myśleć.
Słowa, które chcesz im zostawić
Wszystkie listy powyżej chronią ciała i dokumenty, a prawie wszystko, co na nich jest, da się kupić drugi raz. Nie da się kupić czegoś mniejszego: Twojego głosu, Twojego sposobu mówienia, tego, co chcesz, żeby każda z bliskich Ci osób wiedziała. W Goodbye App możesz napisać list do każdej z nich, z jednym nagraniem Twojego głosu, jeśli chcesz, a list jest przechowywany na serwerach aplikacji, a nie w szufladzie w domu. Wybierasz, kto dostanie każdy list, oraz dzień i godzinę, w której dotrze e-mailem, nawet 30 lat naprzód; list pozostaje prywatny, dopóki nie zostanie wysłany, a aplikacja jest bezpłatna. Jeśli włączysz opcjonalne wydanie przy braku aktywności, zaplanowane listy mogą wyjść wcześniej, kiedy Twoje konto zamilknie na okres, który ustawisz między 3 a 45 dni, więc ustaw go dłuższy niż jakikolwiek czas, który możesz spędzić bez internetu. Na początek pomogą nasze teksty o tym, jak napisać list na wszelki wypadek i listy przed wyjazdem na misję.
Najczęstsze pytania
Co zrobić najpierw, gdy wybuchnie wojna? Zostań w budynku, włącz Polskie Radio albo inny oficjalny kanał i SMS-em ustal, gdzie są wszyscy domownicy. Potem napełnij pojemniki wodą, naładuj urządzenia i czekaj na polecenia służb, zanim gdziekolwiek ruszysz.
Na jak długo powinny wystarczyć zapasy? Polski Poradnik bezpieczeństwa mówi o zapasach domowych na minimum 3 dni, a jeśli możesz, przygotuj tydzień. Strategia Komisji Europejskiej mówi o co najmniej 72 godzinach, rząd brytyjski o 3 dniach, Szwecja o co najmniej tygodniu, a Niemcy w miarę możliwości o dziesięciu dniach.
Co robić w razie wojny w Polsce: wyjeżdżać z miasta? Nie, chyba że władze zarządzą ewakuację albo Twój dom nie jest bezpieczny. Jeśli wyjeżdżasz, weź plecak ewakuacyjny i dokumenty, trzymaj się wyznaczonych tras i powiedz osobie kontaktowej spoza okolicy, dokąd jedziesz.
Co zrobić z pieniędzmi w razie wojny? Trzymaj w domu gotówkę w różnych nominałach, mniej więcej na tydzień podstawowych wydatków, a papierową listę rachunków razem z dokumentami. Nikt nie przewidzi, co zrobią banki i rynki, więc w każdej dalszej sprawie zapytaj licencjonowanego doradcę.
Gdzie jest najbezpieczniejsze miejsce w domu podczas ataku? Oznaczone miejsce schronienia jest bezpieczniejsze niż jakikolwiek dom. W domu polski Poradnik wskazuje miejsca z dala od okien, przy ścianach nośnych, w centralnych pomieszczeniach, a instrukcja MSWiA piwnicę, garaż podziemny albo pomieszczenie bez okien, oddzielone dwiema ścianami od zewnątrz.
Co robić w razie wojny nuklearnej, będąc w domu? Zostań w środku, zejdź do piwnicy albo przejdź do środka budynku, zamknij i uszczelnij okna i drzwi. Ready.gov każe zostać tam przez pierwsze 24 godziny, chyba że służby powiedzą inaczej, a polski Poradnik radzi przygotować się na co najmniej kilka dni. Słuchaj poleceń polskich służb, kiedy tylko się pojawią.
Czy w czasie wojny będą działać telefony i internet? Mogą działać słabo albo wcale, bo sieci się przeciążają i zależą od prądu. Zaplanuj to: radio na baterie albo na korbkę, numery telefonów na papierze, umówione miejsca spotkania i SMS-y zamiast rozmów.
Jak przygotować się na III wojnę światową? Tak samo jak na każdą wojnę albo kryzys w kraju: bierz informacje z oficjalnych źródeł, zostań w budynku, zbierz domowników i stosuj się do poleceń własnych służb. Żaden dom nie przygotuje się na każdy scenariusz i nie musi; ten sam zapas i ten sam plan rodzinny służą we wszystkich.
Jak przestać panikować z powodu wojny? Ogranicz wiadomości do stałych pór, zrób jedno konkretne przygotowanie i porozmawiaj z kimś, komu ufasz. Jeśli niepokój zabiera Ci sen albo apetyt, idź do lekarza albo zadzwoń pod 116 123.
Every person has a legacy®
Zacznij




